İngiltere Hazinesi'nden NATO Savunma Harcamalarına İlişkin Fonlama Belirsizliği

İngiltere Hazinesi, ülkenin Gayri Safi Yurtiçi Hasılası'nın (GSYH) %3,5'ini NATO savunma harcamalarına ayırma taahhüdünü nasıl finanse edeceğine dair herhangi bir durum tespiti veya analiz yapmadığını bildirdi. Hazine Başsekreteri Lucy Rigby, Çarşamba günü Hazine ve Savunma seçici komitelerinin ortak oturumunda milletvekillerine yaptığı açıklamada, ek savunma harcamalarının nasıl karşılanacağının 'bir sonraki başbakanın' sorumluluğunda olacağını defalarca dile getirdi.

Bu açıklama, Birleşik Krallık'ın 2035 yılına kadar GSYH'nin %3,5'ini savunmaya ayırma sözünü yerine getirme yolunda ciddi bir belirsizlik yaratıyor. Rigby, Hazine'nin bu taahhüdün maliyetleri veya potansiyel takaslar üzerine herhangi bir 'sayısal analiz' yapıp yapmadığı sorusuna, kısa ve net bir 'hayır' yanıtı verdi. Komite üyesi Bobby Dean, bu artışın yıllık 30 ila 40 milyar sterlinlik ek bir harcama anlamına gelebileceğini, bunun da tüm gelir vergisi oranlarında 3 ila 4 penilik bir artışa eşdeğer olduğunu belirtti. Mevcut Başbakan Keir Starmer, geçtiğimiz yıl Lahey'de düzenlenen NATO zirvesinde Birleşik Krallık'ın 2035 yılına kadar %3,5 hedefine ulaşacağını taahhüt etmişti. Ancak, eski Savunma Bakanı John Healey'nin yakın zamanda istifası da Savunma Yatırım Planı'nın (DIP) finansmanına ilişkin endişelerden kaynaklanmıştı.

Birleşik Krallık'ın savunma harcamaları 2024'te GSYH'nin yaklaşık %2,3'ü seviyesindeydi ve mevcut planlara göre 2027-2029 yılları arasında %2,7'ye yükselmesi bekleniyor. Bu durum, 2035 hedefine ulaşmak için önemli bir mali boşluk olduğunu gösteriyor. Hükümetin bir sonraki parlamento döneminde %3'lük bir ara hedefi bulunsa da, bu hedefe ulaşma yolu da henüz netleştirilmiş değil. Hazine'nin bu konuda bir analiz yapmaması, kamu harcamaları ve mali disiplin üzerindeki potansiyel etkileri hakkında soru işaretleri yaratıyor. Yüksek savunma harcamaları, kısa vadede ekonomik büyümeyi destekleyebilse de, Birleşik Krallık'ın savunma sanayisinin ekonomideki küçük payı ve ithalat bağımlılığı gibi faktörler bu etkinin sınırlı kalmasına neden olabilir.

Bu gelişme, NATO müttefikleri arasında savunma harcamalarını artırma baskısının yoğunlaştığı bir döneme denk geliyor. Özellikle ABD'li Cumhuriyetçiler ve eski Başkan Donald Trump, müttefiklerin GSYH'lerinin daha büyük bir kısmını savunmaya ayırması gerektiğini sıkça dile getiriyor. NATO'nun güncel verilerine göre, Litvanya, Estonya, Letonya, Polonya ve Yunanistan gibi bazı müttefikler 2026 yılında GSYH'lerinin %3,5'inden fazlasını savunmaya ayırmayı hedefliyor. Bu durum, Birleşik Krallık üzerindeki baskıyı artırırken, ülkenin uluslararası alandaki güvenilirliğini de etkileyebilir.

Analistler ve piyasa gözlemcileri, Hazine'nin bu konudaki belirsizliğinin Birleşik Krallık'ın mali görünümü üzerinde uzun vadeli etkileri olabileceği konusunda uyarıyor. Mali Araştırmalar Enstitüsü (IFS), 2035 hedefine ulaşmanın günümüz parasıyla yıllık yaklaşık 25 milyar sterlin ek maliyet gerektireceğini belirtiyor. Bu durum, bir sonraki başbakanın ya diğer kamu hizmetlerinde kesintiye gitmek ya da vergi artışlarına başvurmak gibi zorlu mali kararlar almak zorunda kalacağını gösteriyor. Bir sonraki harcama gözden geçirmesinin 2027 yılının ortalarında yapılması beklenirken, bu süre zarfında finansman stratejisine ilişkin tartışmaların yoğunlaşması öngörülüyor.