İngiltere, British Steel'i Millileştirdi: Çin'den Sert Tepki

İngiltere hükümeti, ülkenin önde gelen çelik üreticilerinden British Steel'i 16 Temmuz 2026 tarihinde kamulaştırdığını duyurdu. Bu karar, İngiltere'deki çelik üretiminin geleceğini güvence altına almak, Scunthorpe tesisindeki binlerce işi korumak ve kritik tedarik zincirlerinin sürekliliğini sağlamak amacıyla alındı. Ancak, British Steel'in eski sahibi Çinli Jingye Group'un haklarını ihlal ettiğini savunan Çin Ticaret Bakanlığı, bu adıma "şiddetle karşı çıktığını ve derinden rahatsız olduğunu" bildirdi.

Jingye Group, British Steel'i Mart 2020'de şirketin iflas etmesinin ardından yaklaşık 70 milyon sterline satın almıştı. Çinli şirket, satın almanın ardından British Steel'e 1,2 milyar sterlinin üzerinde yatırım yaptığını belirtse de, şirket 2025 yılına gelindiğinde günlük yaklaşık 700.000 sterlin zarar ediyordu. Mart 2025'te Jingye, Scunthorpe'daki yüksek fırınların finansal olarak sürdürülebilir olmadığı sonucuna vardı ve anahtar malzeme siparişlerini iptal etme tehdidinde bulundu. Bunun üzerine İngiliz hükümeti, Nisan 2025'te Scunthorpe'daki tesisin operasyonel kontrolünü ele geçirdi ve yaklaşık 4.000 kişilik istihdam kaybını önlemek için müdahale etti. Bu süreçte Jingye, yasal mülkiyetini korurken operasyonel kontrolü kaybetti.

Uzun süren müzakerelere rağmen, İngiliz hükümeti ile Jingye arasında şirketin geleceğini güvence altına alacak ve vergi mükellefleri için değer sağlayacak bir anlaşmaya varılamadı. İngiltere Başbakanı Keir Starmer, Mayıs 2026'da British Steel'i tamamen kamulaştırmak için yasa çıkarılacağını duyurdu. "Çelik Endüstrisi (Kamulaştırma) Yasası"nın 15 Temmuz 2026'da Kraliyet Onayı almasının ardından, şirketin mülkiyeti 16 Temmuz'da resmen İngiliz hükümetine geçti. İş ve Ticaret Bakanı Peter Kyle, kamulaştırmanın "ulusal çıkarlar doğrultusunda" alındığını ve British Steel'in artık "İngiliz halkına ait olduğunu" belirtti.

British Steel'in kamulaştırılması, İngiltere'nin sanayi politikalarında kritik bir dönüm noktasını işaret ediyor. Hükümet, bu adımı ülkenin altyapı projeleri, savunma sanayii ve ulusal güvenlik açısından hayati önem taşıyan yerel çelik üretim kapasitesini korumak için gerekli gördü. İngiltere'nin demir cevherinden birincil çelik üretebilen tek tesisi olan Scunthorpe'daki fabrikanın kapanma riski, sanayi dayanıklılığı açısından ciddi bir tehdit olarak algılanıyordu. Bu durum, genel olarak İngiliz sanayisinin stratejik sektörlerdeki yerli üretim kabiliyetini sürdürme eğilimini güçlendiriyor.

Bu gelişme, İngiltere ile Çin arasındaki ekonomik ilişkilerde artan gerilimi de yansıtıyor. Çin Ticaret Bakanlığı, kamulaştırmanın Jingye Group'un İngiltere'deki yatırımına yaptığı önemli katkıları göz ardı ettiğini ve Çinli şirketlerin İngiltere'ye yatırım yapma konusundaki güvenini "ciddi şekilde zedelediğini" vurguladı. Bakanlık, İngiltere'yi Çin-İngiltere Yatırım Koruma Anlaşması kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmeye çağırdı ve Çinli şirketlerin haklarını korumalarına yardımcı olacağını belirtti. Bu olay, daha geniş jeopolitik gerilimlerin ve ulusal güvenlik gerekçesiyle alınan sanayi politikası kararlarının küresel yatırım ortamını nasıl etkileyebileceğine dair bir örnek teşkil ediyor.

Şirketin eski sahibi Jingye Group, İngiliz hükümetinden yatırımları için tam tazminat talep etti. İngiliz hükümeti ise bağımsız bir değerleme uzmanının atanacağını ve tazminat ödenip ödenmeyeceğini veya miktarını belirleyeceğini açıkladı. Tazminat düzenlemelerine ilişkin detayların sonbaharda yayımlanacak yönetmeliklerle netleşmesi bekleniyor. Yeni atanan yönetim ekibinin öncelikleri arasında British Steel'in operasyonlarını istikrara kavuşturmak, düşük karbonlu bir geleceğe geçiş için sürdürülebilir bir iş modeli geliştirmek ve özel sektör yatırımı çekme olasılıklarını değerlendirmek yer alıyor. Sendikalar ise kamulaştırma kararını memnuniyetle karşılayarak binlerce işin ve İngiliz çelik sanayisinin geleceğinin güvence altına alındığını dile getirdi.