İngiliz Sendikalar, İşçi Partisi'nin Sıfır Saat Sözleşmeleri Planından Endişeli

İngiliz sendikaları, iktidardaki İşçi Partisi hükümetinin sıfır saat sözleşmelerini hedefleyen reform taslaklarının, partinin seçim manifestosunda vaat ettiği işçi hakları iyileştirmelerini tam olarak karşılamayabileceği yönünde ciddi endişelerini dile getiriyor. Sendika temsilcileri, iş dünyası çevrelerinin yoğun lobicilik faaliyetleri sonucunda hazırlanan yasa teklifinin sulandırılmasından ve sözleşmelerdeki boşlukların geniş bir işçi kitlesini korumasız bırakmasından korkuyor.

Başbakan Andy Burnham liderliğindeki İşçi Partisi, 2024 seçim manifestosunda ‘sömürücü’ sıfır saat sözleşmelerini sona erdirme taahhüdünde bulunmuştu. Bu taahhüt, İstihdam Hakları Yasası'nın bir parçası olarak, işverenlerin belirli bir referans dönemi boyunca düzenli olarak çalışan işçilere garantili asgari saatler içeren sözleşmeler sunmasını zorunlu kılmayı amaçlıyor. Ayrıca, vardiya değişiklikleri için makul bildirim süreleri ve kısa süreli iptallerde tazminat ödenmesi gibi maddeler de reformlar arasında yer alıyor.

Ancak Birleşik Krallık Sendikalar Konfederasyonu (TUC) ile Usdaw, GMB ve Unite gibi büyük sendikalar, hükümetin istişare belgesinde öne sürülen bazı sınırlamalardan rahatsızlık duyuyor. Özellikle yeni garantili saat sözleşmelerine kimlerin hak kazanacağını belirleyen ‘düzenlilik gereksinimi’ ve ‘saat eşiği’ gibi maddeler endişe yaratıyor. Sendikalar, bu tür kısıtlamaların (örneğin 8 ila 48 saatlik bir eşik) pek çok çalışanı kapsam dışı bırakabileceğini ve yasanın amacını baltalayabileceğini belirtiyor. Usdaw Genel Sekreteri Joanne Thomas, garantili saat hakkının tam zamanlı çalışanlar da dahil olmak üzere herkes için geçerli olması gerektiğini vurgularken, GMB sendikası ise “büyük bir yeniden düşünme olmaksızın bu politikanın manifestomuzda söylediklerimizle örtüşmeme riski taşıdığını” ifade ediyor.

Bu gelişmeler, Birleşik Krallık iş piyasasında önemli ekonomik yansımalara neden olabilir. Sıfır saat sözleşmeleriyle çalışan kişi sayısı, İşçi Partisi'nin iktidara gelmesinden bu yana 207.000 artışla rekor seviye olan 1,2 milyonu aşmış durumda. TUC, bu sözleşmelerin işçiler için haftalık ortalama 3.000 sterlinlik bir gelir kaybına yol açtığını ve temel yaşam masraflarını karşılamakta zorlandıklarını belirtiyor. İş dünyası grupları ise (özellikle konaklama sektörü), daha sıkı düzenlemelerin işletmeler için yıllık 2,9 milyar sterline kadar ek maliyet getirebileceği ve işsizliği artırabileceği konusunda uyarıyor. Ancak TUC, İstihdam Hakları Yasası'nın ekonomik büyümeye 10 milyar sterlinlik bir katkı sağlayabileceğini öngörüyor.

Sıfır saat sözleşmeleri, uzun süredir Birleşik Krallık'ta iş gücü piyasasının önemli bir parçası olmuş, özellikle esneklik arayan işverenler ve bazı çalışanlar tarafından tercih edilmiştir. Ancak sendikalar ve işçi hakları savunucuları, bu tür sözleşmelerin işverenlere tek taraflı esneklik sağladığını, işçileri mali belirsizlik içinde bıraktığını ve iş güvencesinden mahrum ettiğini savunuyor. Hükümetin, bu yasanın uygulanması için 2027 yılına kadar kademeli bir geçiş öngörmesi, işletmelerin yeni düzenlemelere uyum sağlaması için zaman tanıma çabası olarak değerlendiriliyor.

Analistler ve piyasa beklentileri, hükümetin işçi haklarını koruma taahhüdü ile işletmelerin rekabet gücünü sürdürme ihtiyacı arasında hassas bir denge kurmaya çalışacağını gösteriyor. İstihdam Hakları Yasası'nın nihai şekli ve sıfır saat sözleşmelerine ilişkin detaylı düzenlemeler, önümüzdeki dönemde İngiliz işgücü piyasasının yapısını ve ekonomik dinamiklerini önemli ölçüde etkileyecektir. İş dünyası ve sendikalar arasındaki istişarelerin ve lobicilik faaliyetlerinin, yasanın son halini şekillendirmede belirleyici olması bekleniyor.