IMF: İran savaşı küresel enflasyonu yükseltip büyümeyi yavaşlatıyor

Uluslararası Para Fonu (IMF) Başkanı Kristalina Georgieva, İran ile yaşanan çatışmanın küresel ekonomi üzerinde fiyatları yükseltip büyümeyi yavaşlatacağını belirterek, “tüm yolların daha yüksek fiyatlara ve daha yavaş büyümeye çıktığını” ifade etti. Bu uyarı, IMF’nin önümüzdeki haftaki Dünya Ekonomik Görünümü (WEO) güncellemesi öncesinde geldi ve kurumun küresel büyüme ve enflasyon projeksiyonlarını revize etme ihtimalini artırdı.

Georgieva, savaşın enerji arzında neden olduğu kesintilerin etkisine dikkat çekti; özellikle Hürmüz Boğazı’nda yaşanan fiili kısıtlamaların küresel ham petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz akışını daralttığını ve IMF’ye göre küresel petrol arzını yaklaşık yüzde 13 oranında azalttığını söyledi. Kurum, arz şokunun gübre, helyum gibi kritik girdilerdeki tedarik zincirlerini de bozduğunu; bunun gıda üretimi ve fiyatları üzerinde doğrudan etkisi olduğunu raporladı. IMF, savaş kısa sürse bile büyüme tahminlerinde aşağı yönlü, enflasyon tahminlerinde ise yukarı yönlü revizyon beklediğini bildirdi.

Saha verileri ve IMF değerlendirmesi, enerji ve gıda fiyatlarındaki yükselişin özellikle enerji ithalatçısı ülkelerde mali ve sosyal baskıyı artıracağını işaret ediyor. Kurumun daha önceki analizlerinde, kalıcı bir petrol fiyat artışının her 10 puanlık yükseliş için küresel enflasyona yaklaşık 40 baz puan katkı yapabileceği ve büyümeyi 0.1–0.2 puan aşağı çekebileceği vurgulandı; bu seyrin sürmesi hâlinde gelişmekte olan ülke bütçeleri üzerinde belirgin bir bozulma bekleniyor. Enerji maliyetleri üretim maliyetlerini yukarı çekiyor, tedarik zinciri darboğazları ise girdi fiyatlarını arttırıyor.

IMF, savunmasız ülkelerin en ağır yükü taşıyacağını; birçok ülkenin sınırlı rezerv ve dar mali alan nedeniyle vatandaşlarını korumakta zorlanacağını belirtiyor. Kurumun yetkilileri bazı üye ülkelerden finansman talepleri aldıklarını, gerektiğinde mevcut kredi programlarını genişleterek acil likidite desteği sağlayabileceklerini açıkladı. Aynı zamanda IMF, geniş çaplı enerji sübvansiyonlarının enflasyonu körükleyebileceği uyarısında bulundu ve politika yapıcıların hedefe dönük, mali açıdan sürdürülebilir önlemler almasını önerdi.

Piyasa ve politika perspektifinde, analistler IMF’nin 14 Nisan’da yayımlanacak Dünya Ekonomik Görünümü’nde bir dizi senaryo sunmasını bekliyor; kısa vadede enflasyon görünümünde yukarı yön ve büyüme tahminlerinde aşağı yön olası. Faiz ve para politikası kararları ülkelerin enflasyon tepkisine göre şekillenecek; enerji fiyatlarındaki belirsizlik sürerse merkez bankalarının sıkı duruşunu uzatması ve finansal koşulların daralması bekleniyor. Diplomatik gelişmelerin çözüm sürecini hızlandırması hâlinde piyasalar rahatlayabilir, ancak çatışmanın yayılması veya uzun sürmesi durumunda fiyat baskıları ve ekonomik yavaşlama daha kalıcı hale gelebilir.