IEA: Nisan'da petrol arz sıkıntısı kötüleşecek, rezervler gündemde

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) yönetici direktörü Fatih Birol, İran kaynaklı savaşın yol açtığı enerji şokunun tarihin en ciddi petrol arz kesintilerinden biri olduğunu belirterek Nisan ayında arz sıkıntısının daha da kötüleşeceğini söyledi. Ajansın üye 32 ülkesinin 400 milyon varil ile rekor düzeyde stratejik rezerv açma kararı piyasaları geçici olarak rahatlatsa da Birol, ek rezervlerin hâlâ değerlendirme masasında olduğunu vurguladı.

Birol, Nicolai Tangen’in “In Good Company” podcast’ine verdiği demeçte Mart ayındaki akışların Nisan’da büyük ölçüde duracağını, Nisan kayıplarının Mart’ın iki katına ulaşabileceğini ve bunun LPG/deniz taşımacılığı ile birlikte arz üzerinde daha derin etkiler yaratacağını ifade etti. IEA geçen haftaki kararla toplamda 400 milyon varil acil stok açacağını duyurmuş; ajans bunun pazarları rahatlatmak için önemli ama tek başına yeterli olmayan bir adım olduğunu belirtiyor.

Piyasalarda bu açıklamalar ham petrol fiyatlarında oynaklığı artırdı; Brent ve WTI fiyatları, haberler ve transit rotalardaki belirsizliklerle birlikte yükseldi. IEA ayrıca mevcut rezerv açılımının toplam rezervlerin yalnızca belirli bir payını kullandığını ve gerektiğinde daha fazla kaynak serbest bırakılabileceğini açıkladı ki bu da kısa vadede fiyat baskısını sınırlama potansiyeli taşıyor. Ancak birçok analist, deniz yolu aksaklığı sürerse rezervlerin etkisinin sınırlı kalacağı uyarısında bulunuyor.

Gelişme, özellikle Avrupa ve Asya için tedarik güvenliği risklerini yeniden ön plana çıkardı; Hürmüz Boğazı’ndaki kısıtlar küresel deniz taşımacılığını ve sözleşmeli sevkiyatları zorluyor. Uzun vadede enerji arzındaki daralma enflasyonist baskıları artırabilir ve büyüme tahminlerini aşağı çekebilir; bu da merkez bankalarının para politikası değerlendirmelerini etkileme potansiyeline sahip. Uluslararası koordinasyon ve lojistik alternatiflerin devreye alınması, kriz yönetiminde belirleyici olacak.

Analistler, önümüzdeki dönemde üç ana senaryoya dikkat çekiyor: hızlı diplomatik çözüm ve boğazın açılmasıyla toparlanma; orta vadeli stok devirleri ve üretici artışıyla fiyat stabilizasyonu; ya da çatışmanın uzaması halinde rezervlerin tükenmesiyle daha yüksek fiyat ve tedarik kısıtları. IEA’nin ilave rezerv açma seçeneğini kullanması piyasa beklentilerini sınırlayabilir, fakat kalıcı çözüm için bölgesel güvenliğin sağlanması gerektiği ortak görüş olarak öne çıkıyor.