Hürmüz Boğazı Trafiği: Savaş Öncesi Seviyeler İçin Atılması Gereken Adımlar

ABD ve İran arasında 17 Haziran 2026'da imzalanan ön mutabakat zaptı (MOU), 110 gün süren çatışmayı sona erdirerek küresel enerji piyasaları için kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasının önünü açtı. ABD Başkanı Donald Trump ve İranlı mevkidaşı Masoud Pezeshkian tarafından imzalanan anlaşma, derhal ve kalıcı bir ateşkesi öngörüyor. Anlaşmayla birlikte, ABD'nin İran'a uyguladığı deniz ablukası kaldırılırken, İran ham petrolü ve ilgili bankacılık hizmetlerine yönelik yaptırım muafiyetleri de anında devreye girecek.

Anlaşmanın detaylarına göre, Hürmüz Boğazı'ndan ticari gemilerin geçişi en az 60 gün boyunca ücretsiz olacak ve boğaz trafiğinin 30 gün içinde tam kapasiteye ulaşması hedefleniyor. Ancak İran'ın baş müzakerecisi Muhammed Bagher Ghalibaf, 60 günlük ücretsiz geçiş süresinin ardından geçiş ücreti alınacağını ve boğazın savaş öncesi koşullara dönmeyeceğini belirtti. Boğazın kapanması, savaş öncesinde günde ortalama 120 ila 140 geminin geçtiği ve yaklaşık 20 milyon varil petrolün taşındığı bir rotayı neredeyse durma noktasına getirmişti. Savaş sırasında trafik %90'ın üzerinde düşüş yaşamıştı.

Bu gelişme, özellikle küresel enerji piyasalarında ve deniz taşımacılığı sektöründe önemli bir rahatlama yaratma potansiyeli taşıyor. Anlaşmanın imzalanmasının ardından Hürmüz Boğazı'ndaki gemi trafiğinde gözle görülür bir artış yaşansa da, savaş öncesi seviyelere dönüşün kademeli olması bekleniyor. Analistler, boğazdaki mayın riski, yüksek sigorta maliyetleri ve gemi sahiplerinin güvenlik endişeleri gibi faktörler nedeniyle tam normalleşmenin zaman alabileceği uyarısında bulunuyor.

Çatışma süresince Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Irak gibi Körfez ülkeleri, Hürmüz Boğazı'nı baypas eden alternatif petrol ihracat rotalarını önemli ölçüde geliştirmişti. Bu durum, boğaz trafiğinin savaş öncesi seviyelerin ancak %70'ine ulaşabileceği yönünde Goldman Sachs gibi finans kuruluşlarından tahminlere yol açıyor. Bu yeni rotaların kapasitesi, boğazın gelecekteki önemini yeniden şekillendirebilir ve küresel tedarik zincirleri üzerindeki etkileri uzun vadeli olabilir.

Önümüzdeki 60 gün, ABD ve İran'ın kapsamlı bir nihai anlaşma üzerinde müzakere etmesi için kritik bir pencere sunuyor. Bu müzakereler, İran'ın nükleer programı ve yaptırımların kapsamlı bir şekilde kaldırılması gibi hassas konuları içerecek. Ancak, İsrail'in Lübnan'daki askeri varlığı ve İran'ın geçiş ücretleri konusundaki duruşu gibi çözülmemiş meseleler, nihai anlaşmanın kırılganlığını artırıyor. Piyasa katılımcıları, bu müzakerelerin seyrini ve Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik garantilerini yakından takip etmeye devam edecek.