Hürmüz Boğazı önerisini Trump görüştü: Beyaz Saray teyit etti

İran’ın, ABD’nin uyguladığı ablukanın kaldırılması ve savaşın sona ermesi karşılığında Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmayı teklif ettiği ve bu teklifin Pakistan aracılığıyla Washington’a iletildiği haberleri sonrası Beyaz Saray, Başkan Donald Trump’ın Pazartesi günü ulusal güvenlik ekibiyle konuyu görüştüğünü doğruladı. Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, basın toplantısında görüşmenin yapıldığını söyledi ancak teklifin nasıl karşılandığına dair ayrıntı vermedi.

Görüşmenin içeriği, teklifte nükleer müzakerelerin sonraya bırakılmasının ve boğazın açılmasının öne çıktığını gösteriyor; bu yaklaşım, asıl anlaşmazlık konusu olan İran’ın nükleer programı üzerinde uzlaşmayı sonraya bırakmayı öneriyor. Ajans ve haber analizleri, teklifin Pakistan aracılığıyla iletildiğini, İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi’nin bölge turu ve diplomasi trafiğinin de teklifin ortaya çıkmasında rol oynadığını belirtiyor. Beyaz Saray ayrıca ABD’nin kırmızı çizgilerinin (nükleer programın sınırlandırılması) açık olduğunu vurguladı.

Piyasa tepkisi hızlı oldu: Savaşın başlamasından bu yana artan risk primi ve tedarik endişeleri nedeniyle Brent petrol fiyatları yükseldi; AP verilerine göre Brent spot fiyatı Pazartesi kapanışında 108 doların üzerinde seyretti ve savaş öncesine göre yaklaşık yüzde 50 artış kaydetti. Enerji piyasalarında belirsizlik artarken, navlun, akaryakıt ve gübre fiyatlarındaki yükseliş küresel enflasyon risklerini yeniden gündeme taşıdı. Bu hareketler, petrol ihracatçıları ve tüketici ekonomiler üzerinde dolaylı baskı yaratıyor.

Gelişme, savaşın diplomatik kanallar aracılığıyla sona erdirilmesine yönelik sınırlı bir fırsat olarak değerlendiriliyor; ancak uzmanlar, teklifin nükleer konuyu sonraya bırakmasının Trump yönetiminin elindeki başlıca pazarlık kozunu ortadan kaldıracağı uyarısında bulunuyor. ABD yönetiminde, teklifin kabul edilmesi hâlinde İran’ın gelecekteki nükleer kapasitesi üzerinde etkili denetim ve garantiler alınmasının zorlaşacağı görüşü ağır basıyor. Bu bağlamda teklif, kısa vadede seyrin yatışmasına yol açarken orta ve uzun vadede yeni müzakere tıkanmaları yaratabilir.

Analistler, Beyaz Saray’ın açıklamasının teklif üzerinde “görüşme” düzeyinde kaldığını ve Trump’ın kamuoyu önündeki pozisyonu ile ulusal güvenlik ekibinin değerlendirmeleri arasında ince bir denge kurduğunu belirtiyor. Piyasalar açısından asıl belirleyici unsur, ABD’nin abluka şartlarında değişikliğe gidip gitmeyeceği olacak; eğer abluka kalkarsa petrol arzına ilişkin endişeler azalacak, ancak nükleer denetim kaygıları artabilir. Önümüzdeki günlerde Beyaz Saray’dan gelecek somut açıklamalar ve bölgede güvenlik adımları, enerji fiyatları ve küresel piyasa risk iştahı üzerinde belirleyici olacaktır.