Hürmüz Boğazı'nın Yeniden Açılmasıyla Petrol Fiyatları Geriledi

Küresel enerji piyasaları, ABD ile İran arasında imzalanan ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden uluslararası deniz trafiğine açılmasını öngören geçici anlaşmanın ardından önemli bir rahatlama yaşadı. 18 Haziran 2026 tarihinde varılan mutabakat, aylardır süren çatışmaların neden olduğu arz kesintisi endişelerini hafifleterek petrol fiyatlarında sert düşüşlere yol açtı. Anlaşmanın imzalanmasıyla birlikte, dünya petrol ticaretinin beşte birinin geçtiği kritik su yolu üzerindeki gerilim azaldı ve piyasalar küresel arzın artacağı beklentisiyle hareketlendi.

ABD ile İran arasındaki 14 maddelik mutabakat zaptı, çatışmayı sona erdirme, Hürmüz Boğazı'nı derhal yeniden açma ve Tahran'ın nükleer programı gibi tartışmalı konular üzerinde daha geniş doğrudan müzakereleri başlatma hedefini taşıyor. Anlaşma kapsamında, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan gemi geçişlerine izin vereceği ve deniz trafiğinin 30 gün içinde tam kapasiteye ulaşmasının hedeflendiği belirtildi. ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), ABD'nin İran limanlarına ve kıyı bölgelerine giden veya buralardan gelen gemilere uyguladığı ablukanın kaldırıldığını duyurdu. Ayrıca, İran petrolüne yönelik yaptırımların hafifletilmesi de müzakerelerin bir parçası olarak değerlendiriliyor. Ancak İran, 60 günlük müzakere süresinin sonunda boğazdan geçişler için 'hizmet ücreti' almayı planladığını belirtirken, ABD tarafı geçişlerin 'ücretsiz' olmasını bekliyor.

Bu olumlu gelişmeler, küresel petrol fiyatları üzerinde anında etkisini gösterdi. Brent ham petrolünün varil fiyatı 79 doların altına gerileyerek Mart başından bu yana en düşük seviyelerini kaydetti. Nisan ayında savaşın zirve yaptığı dönemde yaklaşık 118 dolar seviyesinde olan Brent petrol, anlaşma haberleriyle keskin bir düşüş yaşadı. ABD Batı Teksas Ham Petrolü (WTI) de benzer şekilde önemli kayıplar yaşadı. Petrol fiyatlarındaki düşüşe paralel olarak küresel hisse senedi piyasalarında da yükselişler görüldü; Dow Jones endeksi rekor seviyelere ulaşırken, yatırımcılar küresel ekonomik istikrara yönelik iyimserliği fiyatladı. Avrupa'da toptan doğal gaz fiyatları da geriledi.

Hürmüz Boğazı, dünya petrol ve doğal gazının yaklaşık %20-25'inin taşındığı stratejik bir geçiş noktasıdır. Şubat 2026'dan bu yana 100 günden fazla süren çatışmalar, küresel enerji tedarik zincirlerinde büyük aksaklıklara ve yüksek petrol fiyatlarına neden olmuştu. ABD Enerji Bilgi İdaresi (EIA) daha önce boğazın kısa vadede kapalı kalacağını ve normal seyrüseferin 2026'nın üçüncü çeyreğinde başlayıp 2027 başında tam kapasiteye ulaşacağını varsaymıştı. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) da çatışmanın etkisiyle 2026 yılı küresel petrol talebi görünümünü aşağı yönlü revize ederek günlük 1,1 milyon varil düşüş öngörmüştü. Yüksek petrol fiyatları, Brezilya, Kazakistan ve Venezuela gibi Orta Doğu dışındaki bazı üreticileri üretimlerini artırmaya teşvik etmişti.

Piyasa analistleri, Hürmüz Boğazı'nın tamamen normalleşmesinin ve kriz öncesi seviyelere dönmesinin zaman alacağı konusunda uyarıyor. Lojistik zorluklar, mayın temizleme operasyonları ve geçiş güvenliğinin sürdürülebilirliğine ilişkin belirsizlikler nedeniyle tam kapasiteye ulaşmanın haftalar veya aylar sürebileceği belirtiliyor. Capital Economics ekonomistleri, enerji akışlarının Eylül ayına kadar savaş öncesi seviyelerin %80'ine ulaşabileceğini tahmin ediyor. Goldman Sachs, Brent ham petrolü tahminini 2026'nın dördüncü çeyreği için varil başına 80 dolara düşürürken, Basra Körfezi ham petrol ihracatının Temmuz sonuna kadar savaş öncesi seviyelere döneceğini öngörüyor. Bank of America ise Brent petrolün bu yıl ortalama 82 dolar seviyesinde seyredeceğini ve yılın ikinci yarısında 70-80 dolar aralığında işlem göreceğini tahmin ediyor. Uzmanlar, piyasanın İran petrolünün daha hızlı geri döneceği beklentisini fiyatladığını, ancak küresel stokların yenilenmesi gerekliliği ve devam eden arz belirsizlikleri nedeniyle düşüşün sınırlı kalabileceğini belirtiyor.

Bazı kurumsal yatırımcılar, çatışmanın tamamen çözülmesi halinde petrol fiyatlarının hızla 50-60 dolar seviyesine gerileyebileceği yönünde pozisyon alırken, Uluslararası Enerji Ajansı 2027 yılında normal deniz trafiğinin yeniden sağlanması durumunda günlük 8 milyon varillik bir arz fazlası öngörüyor. Bu durum, enerji piyasalarında yeni bir denge arayışının devam edeceğine işaret ediyor.