Hürmüz Boğazı'nda Yeni Güzergah Anlaşması Küresel Piyasaları Rahatlattı

İran ve Umman, küresel enerji taşımacılığı için hayati önem taşıyan Hürmüz Boğazı'nda ticari gemilerin güvenli geçişini sağlayacak yeni bir deniz güzergahının coğrafi koordinatları konusunda anlaşmaya vardı. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi tarafından duyurulan bu mutabakat, boğazın şubat ayında İran tarafından kapatılmasıyla tırmanan bölgesel gerilimlerin ardından piyasalarda önemli bir rahatlama yarattı. Bu teknik anlaşma, Orta Doğu'da devam eden çatışmaların ve jeopolitik istikrarsızlığın ortasında kritik bir adım olarak değerlendiriliyor.

Hürmüz Boğazı, ABD ve İsrail'in şubat sonlarında İran'a yönelik düzenlediği saldırıların ardından Tahran yönetimi tarafından kapatılmıştı. Bu durum, küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin yaklaşık %20-25'inin geçtiği bu stratejik su yolunda büyük bir aksaklığa neden oldu. Boğazın kapanmasının ardından, Basra Körfezi'nde yüklü ve boş çok sayıda tanker beklemeye alınırken, deniz trafiği yaklaşık %70 oranında azaldı. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Bekayi, İran ve Umman'ın, güzergahın teknik, hukuki, güvenlik ve çevresel boyutlarını ayrıntılı olarak incelediklerini ve coğrafi koordinatlar üzerinde uzlaştıklarını belirtti. Yetkililer, anlaşmanın üçüncü tarafların süreci engellememesi halinde ortak bir bildiriyle duyurulmasının beklendiğini de ekledi.

Hürmüz Boğazı'nın kapanması, küresel enerji piyasalarında şok dalgaları yaratmış ve petrol fiyatlarında sert yükselişlere neden olmuştu. Brent ham petrolünün varil fiyatı, boğazın kapatılmasının ardından 79 dolardan 100 doların üzerine çıkarak 126 dolara kadar ulaşmıştı. Bu, 1970'lerden bu yana dünya enerji arzındaki en büyük kesinti olarak kaydedilmişti. İran ve Umman arasındaki bu anlaşma haberleri ise piyasalarda bir miktar rahatlama sağladı ve perşembe günü petrol fiyatlarında gerileme gözlendi. Ancak, anlaşmanın henüz kapsamlı bir siyasi çözümü temsil etmemesi nedeniyle tam bir normalleşme beklentisi temkinli karşılanıyor.

Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birini oluşturan günlük 21 milyon varil ham petrol ve petrol ürünlerinin yanı sıra önemli miktarda LNG'nin taşındığı kritik bir geçiş noktasıdır. Bu enerji akışının yaklaşık %80'i Çin, Hindistan, Japonya ve Güney Kore gibi Asya ülkelerine yönelmektedir. Boğazın kapanması, sadece enerji fiyatlarını değil, küresel tedarik zincirlerini ve navlun maliyetlerini de etkileyerek enflasyonist baskıları artırma potansiyeline sahiptir. ABD, İsrail ve İran arasındaki gerilimler, boğazın güvenliğini sürekli bir jeopolitik risk unsuru haline getirmektedir.

Analistler, İran ve Umman arasındaki bu teknik anlaşmanın bölgesel gerilimleri azaltma potansiyeli taşıdığını belirtiyor. Ancak, İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazem Gharibabadi, Umman ile yapılan ikili anlaşmanın Hürmüz Boğazı'nın tamamen yeniden açılması anlamına gelmediğini, tam normalleşme için ABD'nin İran limanlarına uyguladığı ablukayı kaldırması gibi siyasi ve ekonomik koşulların karşılanması gerektiğini vurguladı. Boğazdan geçiş ücreti alınması önerisi ise ABD ve uluslararası denizcilik örgütleri tarafından uluslararası hukuk ihlali olarak değerlendirilerek karşı çıkılıyor. Bu durum, boğazın gelecekteki statüsü ve tam işlerliği konusunda belirsizlikleri sürdürüyor. Piyasalar, özellikle ABD ve İran arasındaki daha geniş çaplı bir barış anlaşmasına yönelik gelişmeleri yakından takip etmeye devam edecek.