Hürmüz Boğazı'nda Öncelik Petrol ve LNG'de: Gübre Tedariki Beklemede Kalabilir

ABD ve İran arasında varılan geçici barış anlaşması, aylardır kapalı olan kritik Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını sağlarken, küresel ticaret yolları için yeni bir dönemi başlatıyor. Ancak, boğazdan geçişlerin normalleşmesi, özellikle petrol dışındaki ürünler için hemen gerçekleşmeyebilir. Piyasa uzmanları, ham petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tankerlerinin geçişlerde öncelik alacağını ve gübre gibi temel emtiaların sevkiyatlarının beklemede kalabileceğini öngörüyor.

Şubat 2026'nın sonlarından bu yana, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırıları ve İran'ın misillemeleri sonucunda Hürmüz Boğazı büyük ölçüde kapalı kalmıştı. Bu durum, bölgedeki jeopolitik gerilimi tırmandırarak küresel enerji ve tedarik zincirlerinde ciddi aksaklıklara yol açtı. 15 Haziran civarında duyurulan ve 19 Haziran'da resmiyet kazanması beklenen geçici anlaşma, çatışmaların durdurulmasını, Hürmüz'ün yeniden açılmasını ve İran'a yönelik petrol yaptırımlarında potansiyel bir hafiflemeyi içeriyor. Ancak, boğazdaki mayınların temizlenmesi ve güvenlik endişelerinin devam etmesi nedeniyle tam normalleşme zaman alacak.

Anlaşmaya rağmen, boğazdaki deniz trafiği hala düzensiz seyrediyor ve gemi hareketliliğinde sınırlı görünürlük devam ediyor. Deniz analitik platformu MarineTraffic'in verilerine göre, 10-14 Haziran tarihleri arasında kaydedilen 29 doğrulanmış geçişin çoğunluğu doğu yönlü oldu ve seferlerin %60'ından fazlası "Karanlık" veya "Bilinmeyen" rotalarda gerçekleşti. Bölgede yüzlerce gemi beklerken, Bloomberg ve Kpler tarafından derlenen tanker takip verilerine göre 40'tan fazla gübre yüklü gemi geçiş için sırada bekliyor. Bu durum, boğazın yeniden açılmasına rağmen lojistik zorlukların devam ettiğini gösteriyor.

Hürmüz Boğazı, dünya petrol ve LNG arzının yaklaşık beşte birini oluşturarak küresel enerji piyasaları için hayati bir arter konumunda. Aynı zamanda, Körfez bölgesi dünyanın en büyük gübre tesislerine ev sahipliği yapmakta ve boğaz, küresel üre ticaretinin yaklaşık üçte birini karşılıyor. Aylarca süren kesinti, petrol ve gaz arzını sıkıştırarak fiyatları yükseltmiş, navlun ücretlerini ve sigorta primlerini artırmıştı. Anlaşma haberleriyle Brent petrol fiyatları varil başına 80 dolar civarına gerilese de, piyasalardaki belirsizlik sürüyor. Kpler'den Alexis Ellender'ın belirttiği gibi, "Hürmüz Boğazı'ndan gemi geçişleri söz konusu olduğunda, normal bir akışa doğru ilerlediğimizde listenin başında petrol tankerleri ve LNG taşıyıcıları yer alacak. Gübre o kadar yüksek bir öncelik değil."

Bu gelişme, Hürmüz Boğazı'nın küresel tedarik zincirleri ve enerji güvenliği için ne kadar kritik bir darboğaz olduğunu bir kez daha ortaya koydu. Asya ülkeleri, Hürmüz'den geçen petrolün %80'inden fazlasının hedefi olması nedeniyle bu geçiş noktasına özel bir bağımlılık gösteriyor. Geçici anlaşma, İran'ın nükleer programı gibi daha geniş kapsamlı sorunların çözümü için 60 günlük bir müzakere sürecinin başlangıcı niteliğinde. İsrail'in anlaşmanın bazı kısımlarından kendini soyutlaması, bölgedeki jeopolitik bağlamın kırılganlığını koruduğunu gösteriyor.

Piyasa gözlemcileri, gübre gibi tarımsal besin maddelerinin hareketinin kademeli olmasını bekliyor. Tahmin piyasası Kalshi, trafiğin 1 Ağustos'a kadar normale dönme olasılığını %51, 1 Eylül'e kadar ise %68 olarak değerlendiriyor. Nakliye endüstrisi, düşmanlıkların gerçekten sona erdiğine dair net güvenceler beklerken, boğazdaki trafik akışını kimin düzenleyeceği ve hangi kısıtlamaların devam edeceği gibi önemli sorular hala yanıt bekliyor. Bu durum, küresel ticaretin ve emtia piyasalarının önümüzdeki dönemde Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmeleri yakından takip etmeye devam edeceğini gösteriyor.