Hürmüz Boğazı'nda Deniz Trafiği Tanker Saldırıları Sonrası Durma Noktasında

Küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği stratejik Hürmüz Boğazı'nda deniz trafiği, son dönemdeki tanker saldırıları ve ABD ile İran arasındaki artan jeopolitik gerilimler nedeniyle önemli ölçüde yavaşladı. Gemi takip verileri, boğazdan geçen ticari gemi sayısının son günlerde rekor seviyelere gerilediğini gösteriyor. Bu durum, küresel enerji tedarik zincirleri üzerinde ciddi bir baskı oluşturarak piyasalarda belirsizliği artırıyor.

Gerilimler, ABD ve İsrail'in İran'a karşı başlattığı hava saldırılarıyla Şubat 2026'da tırmandı ve buna karşılık İran, boğazdan geçişi yasaklama uyarısı yaparak ticari gemilere saldırılar düzenledi ve deniz mayınları döşedi. En son saldırılarda, geçen hafta Abu Dabi Ulusal Petrol Şirketi'ne (ADNOC) ait üç geminin hedef alındığı Birleşik Arap Emirlikleri tarafından bildirildi. Gemi takip firması Kpler'in verilerine göre, 14 Ağustos Cuma günü boğazdan sadece iki ila üç geminin geçtiği gözlemlenirken, ham petrol sevkiyatı neredeyse durdu. Bu rakam, çatışma öncesinde günlük ortalama 130 ila 140 geminin geçtiği normal seviyelerin çok altında kalıyor.

Bu yavaşlama, küresel enerji piyasalarında hissedilir bir etki yaratıyor. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verilerine göre, Mart ayında küresel petrol arzında 10,1 milyon varil/günlük bir düşüş yaşanmış, bu da kayıtlı en büyük arz kesintisi olarak kayıtlara geçmişti. ABD Enerji Bilgi İdaresi (EIA) ise, Hürmüz Boğazı üzerinden geçen petrol sıvıları akışının 2025'in dördüncü çeyreğindeki 21,6 milyon varil/gün seviyesinden 2026'nın ikinci çeyreğinde 4,9 milyon varil/gün seviyesine gerilediğini belirtiyor. Bölgedeki güvenlik risklerinin artmasıyla birlikte, denizcilik sigorta primleri de yükselerek nakliye maliyetlerini artırıyor ve gemi sahiplerini daha uzun, dolayısıyla daha pahalı alternatif rotaları değerlendirmeye itiyor.

Bu gelişmeler, ABD ile İran arasındaki müzakerelerin durma noktasına gelmesiyle daha da karmaşık bir hal alıyor. ABD, İran'a karşı deniz ablukasını sürdürebileceğini ve ekonomik baskıyı artıracağını belirtirken, İran ise boğazın yeniden normal geçişlere açılması için ablukanın kaldırılması, yaptırımların sona ermesi ve savaş tazminatı gibi koşullar öne sürüyor. Bölgedeki çatışmaların sadece Hürmüz Boğazı ile sınırlı kalmadığı, Yemen'deki İran destekli Husilerin Kızıldeniz ve Babülmendep Boğazı'nda da saldırılar düzenlemesiyle küresel tedarik zincirleri çift yönlü bir tehdit altında bulunuyor.

Analistler ve piyasa uzmanları, Hürmüz Boğazı'ndaki bu istikrarsız durumun kısa vadede çözüme kavuşmayacağını öngörüyor. Risk istihbarat şirketi Verisk Maplecroft'tan Torbjorn Solvedt, İran'ın boğazı kapatma yeteneğinin müzakerelerdeki ana kozu olduğunu belirtiyor. Lloyd's List'ten yapılan değerlendirmeler ise, boğazdaki kısıtlamaların ne kadar süreceğine bağlı olarak küresel navlun piyasası üzerindeki etkinin değişeceğini işaret ediyor. Bu durum, enerji fiyatlarında oynaklığı artırmaya devam ederken, küresel ticaret ve ekonomik büyüme üzerinde de uzun vadeli olumsuz etkiler yaratma potansiyeli taşıyor. Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) başkanı Arsenio Dominguez, devam eden saldırıların gerilimi tırmandırdığını ve herkesin bağımlı olduğu küresel tedarik zincirlerini tehdit ettiğini ifade etti.