Hürmüz Boğazı Gerilimi Tırmanıyor: İran Kapatma Kararı Aldığını Duyurdu

İran askeri komutanlığı, İsrail'in Lübnan'daki askeri operasyonlarının devam ettiğini iddia ederek stratejik Hürmüz Boğazı'nı yeniden kapattığını duyurdu. Tahran yönetimi, bu adımı ABD ile imzalanan mutabakat zaptının (MoU) ihlallerine bir yanıt olarak nitelendirdi. Ancak ABD'li yetkililer ve ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), boğazın ticari trafiğe açık olduğunu ve gemi geçişlerinin sürdüğünü belirterek İran'ın iddialarını reddetti. Yaşanan bu gerilim, ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance'in İsviçre'ye yapacağı kritik barış görüşmeleri öncesine denk geldi.

İran'ın Khatam al-Anbiya Merkezi Karargahı tarafından yapılan açıklamada, boğazın kapatılmasının ABD'nin savaşı sona erdirme taahhütlerini yerine getirmemesi ve İsrail'in güney Lübnan'dan çekilmemesi ile ateşkesi sürekli ihlal etmesine bir yanıt olarak atılan 'ilk adım' olduğu belirtildi. 15 Haziran'da ABD Başkanı Donald Trump ve İranlı mevkidaşı Mesud Pezeşkiyan tarafından imzalanan MoU, Lübnan dahil tüm cephelerde düşmanlıkların sona ermesini ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını öngörüyordu. ABD Başkan Yardımcısı Vance, teknik görüşmeler için özel elçiler Steve Witkoff ve Jared Kushner'in halihazırda İsviçre'de bulunduğunu ve kendisinin de kısa süre içinde onlara katılacağını ifade etti.

İran Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) donanması, ticari gemilerin boğaza yaklaşmaması yönünde uyarıda bulunurken, ABD Merkez Komutanlığı sözcüsü Yüzbaşı Tim Hawkins, İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kontrol etmediğini ve trafiğin akmaya devam ettiğini vurguladı. Emtia takip firması Kpler de cumartesi günü 20 geminin boğazdan geçtiğini rapor etti. Dünya deniz yoluyla taşınan ham petrolün yaklaşık beşte birinin geçtiği bu stratejik su yolundaki belirsizlik, küresel enerji piyasalarında dalgalanma potansiyeli yaratıyor. Petrol fiyatları (USOIL) ve güvenli liman varlıkları olan altın (XAUUSD) gibi enstrümanlar, jeopolitik risklerdeki artışa duyarlı tepkiler verebilir.

Bu son gelişme, ABD ile İran arasında kısa süre önce varılan ve 28 Şubat'ta başlayan savaşı sona erdirmeyi amaçlayan kırılgan geçici anlaşmayı ciddi şekilde test ediyor. Anlaşma, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ve Tahran'ın nükleer programı da dahil olmak üzere daha geniş konuları ele alacak 60 günlük bir müzakere sürecinin başlatılmasını içeriyordu. Ancak İsrail'in Lübnan'daki operasyonlarına devam etme kararlılığı ve Hizbullah'ın buna karşılık vermesi, ateşkesin uygulanmasını tehlikeye atıyor. ABD yönetimi, ateşkesin temel bir unsuru olan Lübnan'daki saldırıları durdurması için İsrail'e baskı yapıyor.

Piyasa analistleri, Hürmüz Boğazı'ndaki gerilimin devam etmesi halinde enerji arz güvenliği endişelerinin artabileceği konusunda uyarıyor. İran'ın 'saldırganlık' devam ederse 'sonraki adımların' atılacağı yönündeki tehditleri, durumu daha da karmaşık hale getiriyor. J.D. Vance'in İsviçre'deki temasları ve taraflar arasındaki müzakerelerin seyri, bölgedeki tansiyonun düşürülmesi ve küresel piyasalar üzerindeki potansiyel olumsuz etkilerin sınırlanması açısından kritik önem taşıyor. Görüşmelerin, kırılgan ateşkesin sürdürülebilir bir barış anlaşmasına dönüşüp dönüşmeyeceği konusunda belirleyici olması bekleniyor.