Hürmüz Boğazı Gerilimi Tırmanıyor: ABD ve İran'dan Karşılıklı Saldırılar

Amerika Birleşik Devletleri (ABD), Hürmüz Boğazı yakınlarındaki İran hedeflerine bir dizi hava saldırısı düzenleyerek bölgedeki gerilimi tırmandırdı. Bu saldırılar, İran'ın stratejik su yolunda ticari gemilere yönelik eylemlerine misilleme olarak geldi. Yaşanan bu son gelişmeler, küresel enerji piyasalarında ciddi endişelere yol açarken, bölgedeki istikrarsızlığın derinleştiği sinyalini verdi.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) tarafından yapılan açıklamaya göre, ABD kuvvetleri son üç gecede 300'den fazla İran askeri hedefini vurdu. Son saldırı dalgası Cumartesi gecesi (11 Temmuz 2026) gerçekleşti ve yaklaşık 140 hedefi kapsadı. Bu hedefler arasında füze ve insansız hava aracı (İHA) mevzileri, deniz kabiliyetleri, mühimmat depolama tesisleri, iletişim ağları ve kıyı gözetleme konumları yer aldı. Bu misilleme, İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun (IRGC) Kıbrıs bandıralı M/V GFS Galaxy adlı konteyner gemisine Hürmüz Boğazı'nda düzenlediği ve gemide yangın ile önemli hasara yol açan saldırının ardından geldi. İran, boğazı “bir sonraki duyuruya kadar” kapattığını ilan ederken, ABD'nin bölgedeki askeri üslerini hedef alan drone ve füze saldırılarıyla karşılık verdi.

Bu çatışmaların ardından petrol fiyatları sert yükselişler kaydetti. Brent ham petrolünün varil fiyatı 77 doların, Batı Teksas Ham Petrolü (WTI) ise 73 doların üzerine çıkarak, arz kesintisi korkularıyla piyasalarda belirgin bir dalgalanma yarattı. Hürmüz Boğazı, dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği kritik bir geçiş noktası olduğundan, buradaki herhangi bir aksaklık küresel enerji arzı üzerinde doğrudan etki yaratmaktadır. Artan jeopolitik risk primi, nakliye maliyetlerini ve sigorta primlerini de yükselterek, Asya ve Avrupa'daki ithalata bağımlı ekonomiler için zincirleme etkiler doğurdu. Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO), gemi sahiplerini ve işletmecilerini, mürettebatlarının güvenliğini garanti edemiyorlarsa bu su yolunu kullanmaktan kaçınmaya çağırdı.

Son gelişmeler, Haziran ayında imzalanan ve boğazın yeniden açılmasını ve daha geniş bir barış anlaşmasının önünü açmayı amaçlayan kırılgan ateşkes mutabakat zaptının (MoU) bozulduğunu gösteriyor. Şubat 2026'da başlayan savaş, bu mutabakatın ardından bir süreliğine yatışmış gibi görünse de, son saldırılar diplomatik ilerlemenin tehlikeye girdiğini ortaya koydu. ABD'li yetkililer ve uluslararası denizcilik otoriteleri, İran'ın iddialarının aksine, Hürmüz Boğazı'ndan ticari gemi geçişlerinin, özellikle Umman kıyısına yakın genişletilmiş güney rotası üzerinden devam ettiğini belirtiyor. Ancak bölgedeki deniz güvenliği tehdit seviyesi “Ciddi” olarak belirlendi.

Analistler ve piyasa gözlemcileri, ABD ve İran arasındaki bu karşılıklı saldırıların önümüzdeki dönemde enerji piyasalarında yüksek oynaklığa neden olmaya devam edeceğini öngörüyor. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, çatışmaların tam ölçekli bir savaşa dönüşmesinin bölge halkları ve küresel ekonomi için “feci sonuçlar” doğurabileceği uyarısında bulundu. Piyasa beklentileri, boğazdaki normalleşmenin gecikeceğine işaret ederken, herhangi bir diplomatik atılımın veya gerilimi düşürücü adımların piyasalar üzerinde rahatlatıcı bir etkisi olabileceği belirtiliyor. Ancak mevcut durum, küresel enerji güvenliği ve ekonomik istikrar açısından belirsizliği artırıyor.