Hürmüz Boğazı Gerilimi Tırmanıyor: ABD'den İran'a Yeni Saldırılar ve Geçiş Ücreti

ABD, Orta Doğu'da gerilimi artıran bir adım atarak İran'a yönelik üçüncü gecesini tamamlayan hava saldırılarını gerçekleştirdi. Bu saldırılarla eş zamanlı olarak, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Hürmüz Boğazı'nda iki petrol tankerine düzenlenen saldırıyı ‘küstahça’ olarak nitelendirerek şiddetle kınadı. BAE Savunma Bakanlığı, saldırılarda bir Hint mürettebatın hayatını kaybettiğini ve sekiz kişinin yaralandığını bildirdi.

ABD Başkanı Donald Trump, bu gelişmelerin ardından Hürmüz Boğazı'ndaki tansiyonu daha da yükselten önemli kararlar açıkladı. Trump, İran gemilerine yönelik deniz ablukasını yeniden yürürlüğe koyacağını ve bu ablukanın Salı günü Doğu Saati ile 16:00'da başlayacağını belirtti. Ayrıca, ABD'nin Hürmüz Boğazı'nın ‘koruyucusu’ olacağını ve boğazdan geçen tüm kargolardan güvenlik maliyetlerini karşılamak üzere yüzde 20 oranında bir geçiş ücreti talep edeceğini duyurdu. Bu hamle, uluslararası denizcilik politikalarında köklü bir değişikliğe işaret ediyor.

BAE Savunma Bakanlığı'na göre, saldırıya uğrayan tankerler *Mombasa* ve *Al Bahiyah* isimli Emirati gemileriydi. Bu gemiler, Umman karasularındaki boğazın güney hattından geçerken İran seyir füzeleriyle vuruldu. Saldırıda hayatını kaybeden mürettebatın Hint uyruklu olduğu, yaralılar arasında ise altı Hintli ve iki Ukraynalı bulunduğu açıklandı. İran Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) ise, uyarıları dikkate almayıp navigasyon sistemlerini kapatan iki ‘saldırgan’ süper tankeri vurduklarını iddia etti.

Bu tırmanan gerilim, küresel enerji piyasalarında ciddi yankı buldu. Trump’ın abluka ve geçiş ücreti duyurularının ardından, uluslararası gösterge Brent ham petrol fiyatları bir ayın en yüksek seviyesi olan varil başına 85 doların üzerine çıktı. Hürmüz Boğazı, dünya petrol ve gaz trafiğinin yaklaşık beşte birinin geçtiği kritik bir geçiş noktası olup, günlük 1.2 milyar doların üzerinde yakıt değerini küresel piyasalara ulaştırmaktadır. ABD'nin önerdiği yüzde 20'lik ücretin günlük yaklaşık 240 milyon dolar gelir sağlayabileceği hesaplanıyor.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Araqchi, ABD'nin boğaz üzerindeki iddialarına sosyal medya üzerinden yanıt verdi. Araqchi, İran'ın her zaman boğazın ‘koruyucusu’ olduğunu ve sonsuza dek öyle kalacağını belirtti. Ayrıca, yüzde 20'lik ücretin ‘çok fazla’ olduğunu ve İran'ın ‘adil’ olacağını ironik bir dille ifade etti. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres, tam ölçekli düşmanlıkların feci sonuçları olacağı konusunda uyarıda bulunurken, Almanya, Fransa ve İngiltere dışişleri bakanları İran'ın saldırılarını kınayarak ateşkes ve müzakerelerin yeniden başlaması çağrısında bulundu. Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) ise, uluslararası seyrüsefer için kullanılan boğazlardan geçiş ücreti alınmasının yasal bir dayanağı olmadığını vurguladı.

Analistler, bölgedeki bu tansiyonun küresel petrol arzı ve fiyatları üzerindeki baskıyı artırabileceğini belirtiyor. ABD'nin yeni ücret politikası ve İran'ın karşı duruşu, Hürmüz Boğazı'nın gelecekteki statüsü ve uluslararası denizcilik hukuku açısından önemli tartışmaları beraberinde getiriyor. Önümüzdeki dönemde diplomatik çabaların ve piyasa tepkilerinin yakından izlenmesi gerekecek, zira bu gerilim küresel ekonomi için belirsizlik yaratmaya devam ediyor.