Hürmüz Boğazı Gerilimi Petrol Fiyatlarını 80 Doların Üzerine Taşıdı

ABD Başkanı Donald Trump'ın Hürmüz Boğazı'nda deniz ablukasını yeniden uygulamaya koyduğunu ve boğazdan geçen kargolardan yüzde 20 oranında ücret alınacağını duyurmasıyla küresel petrol fiyatları haftaya sert yükselişle başladı. Bu karar, ABD ile İran arasındaki gerilimin tırmandığı ve kırılgan ateşkes anlaşmasının bozulduğu bir döneme denk geldi. Brent ham petrolün varil fiyatı 80 doların üzerine çıkarken, piyasalar Orta Doğu'daki yeni gelişmelerin enerji arzı üzerindeki potansiyel etkilerini fiyatlıyor.

Başkan Trump, Truth Social platformu ve Fox News'a yaptığı açıklamalarda, ABD'nin Hürmüz Boğazı'nın "koruyucusu" olacağını ve bu görevin maliyetini karşılamak üzere yüzde 20'lik bir geçiş ücreti talep edeceğini belirtti. Uygulanacak "İran ablukası"nın sadece İran gemilerini veya İran'la iş yapan gemileri durdurmayı hedeflediğini, diğer ülkeler için boğazın "adil ve açık" kullanımının sağlanacağını ifade etti. Bu duyuru, ABD'nin İran hedeflerine yönelik bir dizi hava saldırısı düzenlemesinin ve İran'ın ticari gemilere yönelik misillemelerinin ardından geldi.

Şubat 2026'da başlayan ABD-İran savaşı ve ardından gelen ateşkes girişimleri, Hürmüz Boğazı'ndaki petrol akışını zaten sekteye uğratmıştı. Boğaz, küresel petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği kritik bir deniz geçidi olmasıyla biliniyor. İran, boğaz üzerindeki kontrolünü iddia ederken, ABD uluslararası seyrüsefer serbestisi ilkesine vurgu yaparak bu iddiaya karşı çıkıyor. Daha önce Nisan 2026'da uygulanan ve Haziran ortasında bir barış anlaşmasıyla kaldırılan abluka, son gelişmelerle birlikte yeniden devreye girmiş oldu.

Piyasalarda bu gelişmelere sert tepkiler gözlendi. Eylül vadeli Brent ham petrol (BRN00) yüzde 4,5'in üzerinde artışla 80 doların üzerine çıkarken, Ağustos vadeli Batı Teksas ham petrolü (CL.1) de benzer bir yükselişle 75 dolar seviyelerine yaklaştı. Avrupa borsaları gerilerken, havayolu şirketleri hisseleri en çok etkilenenler arasında yer aldı. Altın fiyatları, yüksek petrol fiyatlarının enflasyon endişelerini artırması ve merkez bankalarının faiz artırımına gidebileceği beklentisiyle düşüş kaydetti. ABD tahvil getirileri de enflasyon baskılarıyla yükselişe geçti.

Bu gerilimin daha geniş ekonomik bağlamı, küresel enerji arz güvenliği üzerindeki belirsizliği artırıyor. OPEC gibi büyük petrol üreticisi gruplar, 2026 yılı için küresel petrol talebi büyüme tahminlerini aşağı yönlü revize ederken, Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) da talepte düşüş bekliyor. Orta Doğu'daki istikrarsızlık, küresel tedarik zincirleri ve enerji maliyetleri üzerinde uzun vadeli baskı oluşturma potansiyeli taşıyor.

Analistler, Hürmüz Boğazı'nın yeniden tam kapasite açılmasının beklenenden daha uzun ve zorlu bir süreç olabileceği konusunda uyarıyor. SIA Wealth Management'tan Colin Cieszynski, bu durumun petrol fiyatlarındaki son yükselişin ana nedeni olduğunu belirtti. Ancak, bazı piyasa gözlemcileri, mevcut jeopolitik söylemlere rağmen ABD ham petrolünün yılın zirve seviyelerinden uzakta olduğunu ve piyasaların durumu bir ölçüde kabullendiğini de ifade ediyor. Enerji Bilgi İdaresi (EIA) ise 2026'nın üçüncü çeyreğinden sonra petrol piyasalarının yeniden arz fazlasına döneceğini ve 2026 ile 2027'nin geri kalanında fiyatlar üzerinde aşağı yönlü baskı oluşacağını öngörüyor.