Hürmüz Boğazı Anlaşması Son Aşamalarda: İran ABD'den Şartlarını İstiyor

İran, küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz ticaretinin beşte birinin geçtiği stratejik Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına yönelik Umman ile yürütülen müzakerelerin "son aşamalarda" olduğunu açıkladı. Bu açıklama, ABD'li yetkililerin de anlaşmanın yakın olduğuna dair sinyaller vermesinin ardından geldi. Ancak İran, boğazın tam olarak faaliyete geçmesi için ABD'nin belirli şartları yerine getirmesi gerektiğini vurgulayarak sürece koşul koydu.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Araqchi, Pazar günü yaptığı açıklamada, Umman ile yapılan anlaşmanın boğazdaki yeni denizcilik rotalarını belirleyeceğini ancak ABD tazminat ödemediği ve yaptırımları kaldırmadığı sürece boğazın yeniden açılmayacağını belirtti. İran Devrim Muhafızları da, Hürmüz Boğazı'nın, ABD'nin bölgedeki müdahalesi sona erene ve savaş tazminatlarını ödeyene kadar kapalı kalacağını yineledi. ABD'li bir yetkili ise Reuters'a yaptığı açıklamada, ticari gemi trafiğini engelsiz bir şekilde yeniden tesis etme anlaşması duyurulduğunda, ABD'nin İran limanlarına uyguladığı ablukayı kaldıracağını ifade etti. Haziran ayında imzalanan geçici bir anlaşmanın Washington tarafından ihlal edildiğini belirten Tahran, ABD ile doğrudan görüşmelere başlamayacağını, mesajların arabulucular aracılığıyla iletildiğini ekledi.

Bu stratejik su yolunun kapanması, küresel enerji piyasalarında önemli dalgalanmalara yol açtı. İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatma kararı, ABD ve İsrail'in Şubat ayının sonlarında başlattığı hava saldırılarına ve sonrasında ABD'nin Temmuz ayında İran gemilerine uyguladığı ablukaya bir misilleme olarak gelmişti. Bu durum, dünya genelinde akaryakıt ve temel mal fiyatlarının yükselmesine neden olarak küresel ekonomiyi olumsuz etkiledi. Boğazın yeniden açılması, küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz sevkiyatlarının normalleşmesi açısından kritik önem taşıyor.

ABD'nin şubat sonunda İran'a yönelik başlattığı hava saldırıları, Tahran'ın nükleer silah edinmesini engelleme ve bölgeyi tehdit etmesini önleme hedeflerini taşıyordu. Haziran ayında ateşkes sağlanmış olsa da, ABD'nin İran gemilerine uyguladığı ablukanın yeniden başlaması gerilimi tırmandırdı ve İran tarafından ateşkesin ihlali olarak değerlendirildi. Bu durum, iki ülke arasındaki uzun süreli gerilimin ve bölgesel istikrarsızlığın bir parçası olarak görülüyor. Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrol, hem ekonomik hem de jeopolitik açıdan büyük bir koz olarak masadaki yerini koruyor.

Piyasa analistleri, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasına yönelik bir anlaşmanın küresel enerji fiyatları üzerinde aşağı yönlü bir baskı oluşturabileceğini belirtiyor. ABD Başkanı Donald Trump da, boğazın açılmasıyla akaryakıt fiyatlarının düşebileceğine dair iyimserliğini dile getirmişti. Ancak İran'ın talep ettiği koşulların karmaşıklığı ve ABD'nin bu koşullara nasıl yanıt vereceği, anlaşmanın nihai sonucunu ve zamanlamasını belirsiz kılmaya devam ediyor. Taraflar arasındaki dolaylı görüşmelerin devam edeceği ve diplomatik çabaların bölgedeki gerilimi azaltma potansiyeli taşıdığı ifade ediliyor.