Hormuz Boğazı'nda geçici geçiş ücreti pazarlığa açık, Katar karşı

Katar yetkilileri, Hormuz Boğazı'nda kalıcı bir geçiş ücreti uygulamasına karşı olduklarını ancak mayın temizliği veya güvenliğin yeniden tesis edilmesi gibi belirli amaçlarla kısa süreli bir ücretin pazarlığa açık olabileceğini belirtti. Bu açıklama, Doha’nın bölgedeki deniz trafiğinin normale dönmesine yönelik diplomatik çabalarının bir parçası olarak Shangri‑La Diyaloğu’nda yapıldı.

Yetkili konuşmasında, kalıcı ücretlerin tüketici maliyetlerini artıracağı ve Körfez ortaklarının bunu kabul etmeyeceği vurgulandı; bununla birlikte, belirli bir süre için, örneğin mayın temizliği veya eskort hizmetlerinin finanse edilmesi amacıyla alınacak kısa vadeli ücretlerin müzakereye açık olduğu ifade edildi. Konuşma, İran ile Umman arasında olası bir kalıcı ücret rejimi tartışmalarıyla aynı zamana denk geliyor.

Bu gelişme, dünya enerji piyasaları ve taşımacılık maliyetleri açısından yakından izleniyor. ABD yönetimi, Umman’ı böyle bir sisteme doğrudan veya dolaylı olarak dahil olmaması konusunda uyardı; Washington’ın tepkisi, olası yaptırım ve güvenlik adımları riski taşıyor ve piyasada belirsizliği artırıyor. Petrol ve değerli madenler gibi güvenli liman varlıklarda oynaklık gözlenirken, bazı enerji şirketleri artan riskler nedeniyle transit rotalarını yeniden değerlendirebileceğini açıkladı.

Uluslararası hukuk ve denizcilik kuralları da tartışmanın merkezinde. Birleşmiş Milletler'in denizcilik organı daha önce dar boğazlarda ücret uygulanmasının tehlikeli emsal oluşturabileceğini belirtmiş; UNCLOS çerçevesi ve 'masum geçiş' rejimi, devletlerin uluslararası su yollarını keyfi olarak ücretlendirmesini sınırlandırıyor. Bu hukuki tartışma, kalıcı bir ücret sisteminin meşruiyetine ilişkin kuşkuları güçlendiriyor.

Analistler, Katar'ın açıklamasını uzlaşmacı fakat temkinli bir adım olarak değerlendiriyor; Doha’nın bölge ülkeleri arasında denge kurma çabası, kısa vadede geçişlerin kademeli olarak normalleşmesine yardımcı olabilir ancak kalıcı bir çözüm için siyasi güvenlik garantileri gerekiyor. Öte yandan enerji piyasasında fiyatların durumu, jeopolitik gelişmelere ve ABD‑Beyaz Saray ile bölge aktörleri arasındaki müzakerelere bağlı kalacak; büyük petrol şirketlerinin bazıları ise hiçbir koşulda doğrudan 'toll' ödemeyeceklerini belirterek, ekstra maliyetlerin tedarik zincirine nasıl yansıyacağı konusunda belirsizlik yarattı.