Hormuz Boğazı: Ateşkesten Sonra İlk Gemiler Geçti, Trafik Hâlâ Düşük

Ateşkesten sonra ilk ticari gemiler Strait of Hormuz’dan geçmeye başladı; ancak seyir hâlâ sınırlı ve geçişler İran tarafından yakından denetleniyor. ABD Başkanı tarafından açıklanan iki haftalık ateşkesin ardından İran, bölgedeki gemi geçişlerini koordine edeceğini duyurdu ve bazı gemilere güvenli geçiş izni verildi.

Olayın ayrıntıları, İran’ın yeni “toll booth” (geçiş ücreti) uygulamasıyla iç içe ilerliyor. Bloomberg’in bildirdiğine göre İran Devrim Muhafızları (IRGC) belirli bayrak ve menşe kriterlerini sağlamayan gemilere geçiş izni vermiyor; bazı gemiler için ödemelerin Çin yuanı veya stablecoin benzeri kripto varlıklarla alınabildiği rapor edildi. Kısa süreli trafik artışına karşın veriler Kpler ve Lloyd’s List Intelligence tarafından, mart ayında normalin çok altında bir geçiş olduğunu; günlük ortalamaların yüzde 90’lar seviyesinde düştüğünü gösteriyor. Bazı nakliye şirketleri gemi bayrağı değiştirme veya aracı anlaşmalarıyla geçiş arayışında.

Bu kısıtlı yeniden açılma küresel enerji piyasalarında sınırlı rahatlama yarattı; ham petrol fiyatları ateşkes haberleriyle gerilerken piyasalar hâlâ temkinli. Guardian ve Bloomberg’te yer alan piyasa haberleri, enerji tedarikinde kalıcı bir normalleşme beklentisinin zayıf olduğunu ve sigorta maliyetleri ile navlun fiyatlarının yüksek seyretmeye devam edeceğini not ediyor. Bu koşullar, petrol ve LNG arz güvenliğine dair belirsizliği koruyor.

Gelişme, daha geniş jeoekonomik dönüşümlerin parçası: İran’ın yuan ve kripto kabulü, de-dolarizasyon tartışmalarını yeniden alevlendirirken bölgesel aktörlerin tedarik zinciri stratejilerini değiştirmesine neden oluyor. Lloyd’s List ile diğer denizcilik izleme kuruluşları, İran’ın sahadaki kontrol kapasitesinin, hukuki ve sigorta altyapısı üzerinde kalıcı etkiler yaratabileceği uyarısını yapıyor. Bu durum, uzun vadede enerji arz güvenliği ve petrol ticaretinin ödeme altyapılarında değişiklik riski taşıyor.

Analistler, kısa vadede piyasanın ateşkes haberine tepki vererek fiyatları aşağı çekse de belirsizliklerin süreceğini öngörüyor. Denizcilik sigortaları ve P&I kulüpleri, kalıcı güvenlik garantileri gelmeden normal seyrin dönmeyeceğini belirtiyor; bazı yorumcular ise İran’ın talep ettiği ödeme modellerinin bankacılık yaptırımlarını dolaylı yoldan aşma riski taşıdığını vurguluyor. Önümüzdeki günlerde tarafların ateşkesin uygulanabilirliğini gösteren somut adımlar atması ile birlikte transit sayılarında kademeli artış görülebilir, aksi halde tedarik ve navlun maliyetleri yüksek kalmaya devam edecektir.