Hava Yolu Gümrük Beyan Sistemi (HGBS) tüm havalimanlarında devrede

Ticaret Bakanlığı tarafından geliştirilen Hava Yolu Gümrük Beyan Sistemi (HGBS), 4 Mayıs 2026 tarihi itibarıyla uluslararası uçuş trafiği bulunan tüm havalimanlarında uygulamaya alındı. Bakanlığın yazılı açıklamasına göre sistem, havayolu taşımacılığına ilişkin beyannameler ve eki belgelerin gümrük idarelerine elektronik ortamda iletilmesini sağlayarak kağıtsız, uçtan uca dijital bir süreç sunuyor.

Sistem daha önce Esenboğa, Sabiha Gökçen, Antalya ve Adnan Menderes havalimanlarında pilot olarak denenmiş; ilgili genelge ve hukuki çerçeveyle yaygınlaştırma kararı alındı. HGBS ile Havayolu Beyan Formu ve eki belgelerin beyanı, gümrük idareleriyle taşıyıcılar arasında elektronik entegrasyonla gerçekleşecek; kayıt, onay ve geri çekme mekanizmaları genelge ile düzenlendi. Bu çerçeveye ilişkin resmi dokümanlarda sistemin işlem akışına ve idari sorumluluklara ilişkin ayrıntılar yer alıyor.

Ticaret Bakanlığı açıklaması, uygulamanın operasyona girmesiyle birlikte yıllık yaklaşık 10 milyon sayfa kağıt tasarrufu sağlanmasının öngörüldüğünü vurguluyor; bu rakam 2025 dış hat uçuş verileri baz alınarak hesaplandı. HGBS, manuel evrak süreçlerini azaltarak gümrük işlemlerinde hız, uygulama birliği ve veri güvenliğini artırmayı hedefliyor; aynı zamanda denetim ve risk analiz kapasitelerini güçlendirecek elektronik veri akışı sağlayacak.

Söz konusu dijitalleşme hamlesi, lojistik ve dış ticaret süreçlerinde verimliliği artırma, bekleme sürelerini kısaltma ve tedarik zinciri aksaklıklarını hafifletme potansiyeli taşıyor. Bakanlığın mesajında çevresel sürdürülebilirliğe katkı olarak kağıt kullanımının azalması da ön plana çıkarıldı; uygulamanın zaman içinde diğer gümrük işlemleriyle entegrasyonu bekleniyor. Uygulamanın sahada işlerlik kazanması taşıyıcı ve acente operasyonlarında uyum gerektirecek.

Bakanlık yetkilileri, HGBS ile elde edilecek veri temelli karar alma, izleme ve denetim kapasitesinin güçleneceğini belirtiyor; sistemin performansı ve kullanıcı uyumu önümüzdeki dönemde takip edilecek. Resmi açıklamalarda, paydaşlara yönelik eğitim, teknik entegrasyon destekleri ve aşamalı uygulama planlarının sürdürüleceği ifade edildi. Gümrük süreçlerinin dijitalleşmesi, ilerleyen dönemde diğer ulusal ve uluslararası veri paylaşım standartlarıyla uyum ve karşılıklı tanıma gündemine taşınabilir.