Ham petrol fiyatları sert yükseldi: Hürmüz Boğazı belirsizliği

Ham petrol ve benzin vadeli işlemleri Pazartesi günü keskin yükseldi; Mayıs vadeli WTI kontratı (CLK26) günü +5.76 dolar (+%6,87) ile tamamlarken RBOB benzin (RBK26) da +0.1120 dolar (+%3,73) değer kazandı. Bu hareket, İran’ın hafta sonu Hürmüz Boğazı’nı “deniz taşımacılığına kapattığını” açıklaması ve bölgede ABD ile yaşanan deniz geriliminin tırmanmasıyla tetiklendi.

Gelişme, hafta sonu yaşanan bir dizi olayın ardından hız kazandı: bazı kaynaklar ABD donanmasının Umman Körfezi’nde İran bandıralı bir kargo gemisine müdahale ettiğini ve İran’ın geçişleri engelleme kararını teyit ettiğini bildiriyor; tarafların birbirini deniz operasyonlarını sonlandırmaya zorlaması ulaşım riskini artırdı. Uluslararası vadeli işlem verileri ve piyasa izleyicileri, Hürmüz’deki kısıtlamanın küresel arz akışını bozacağı endişesiyle fiyatlarda sert yükselişe neden olduğunu not etti.

Bu fiyat artışı kısa vadede enerji piyasalarında baskı oluşturdu; enerji sektörü hisseleri yükselirken küresel endekslerde risk iştahı zayıfladı ve güvenli liman talebi arttı. Borsa kapanış verileri petrol fiyatlarındaki yükselişin hisse senedi piyasalarının seyrini olumsuz etkilediğini gösterdi; yatırımcılar enflasyon beklentileri ve merkez bankası politika sinyallerini yeniden fiyatlamaya başladı. Dolar ve tahvil piyasasındaki hareketler de jeopolitik risklerin yarattığı belirsizlikle yön buldu.

Olayın daha geniş bağlamında, Uluslararası Enerji Ajansı ve diğer piyasa gözlemcileri savaş ve nakliye kısıtlarının milyonlarca varillik günlük arzı etkilediğini vurguluyor; daha önce IEA, İran savaşı ve Hürmüz kapanmaları nedeniyle yaklaşık 13 milyon varil/gün seviyesinin kesintiye uğradığını bildirmişti. OPEC+ tarafının Mayıs için planladığı üretim artışının uygulanabilirliği bu ortamda tartışmalı hale geldi; bazı üreticiler sahalarını kısma yönünde adımlar attı veya liman işlemlerini kısıtladı. Depolama dolulukları ve tanker stoklarında görülen artış da arzın kimyasal değil fiziksel olarak kısıtlandığına işaret ediyor.

Analistler, Hürmüz’ün kapalı kalmasının devam etmesi halinde petrol fiyatlarının daha da yükselebileceğini ve enflasyon üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturacağını belirtiyor. Kısa vadede piyasalar, denizdeki askeri hareketleri, ABD ve müttefiklerinin lojistik adımlarını ve barış görüşmelerinin seyrini yakından izleyecek; bir iyileşme sinyali gelmediği sürece fiyat oynaklığının yüksek kalması bekleniyor. Ayrıca, stratejik petrol stoklarının koordineli serbest bırakılması gibi politika yanıtları fiyatları sınırlayabilir, ancak bu tür hamlelerin etkisi kalıcı değil.