Güney Kore'nin Yapay Zeka Çip Patlaması Servet Eşitsizliğini Derinleştiriyor

Güney Kore, yapay zeka (YZ) çiplerine olan küresel talebin tetiklediği ve özellikle Samsung Electronics (KRX:005930) ile SK Hynix (KRX:000660) gibi devlerin öncülük ettiği bir ekonomik patlama yaşıyor. Bu hızlı büyüme, ülkenin ana borsa endeksi KOSPI'yi (KRX:KOSPI) rekor seviyelere taşıdı ve sektör çalışanlarına benzeri görülmemiş ikramiyeler dağıtılmasına yol açtı. Ancak bu durum, Güney Kore'de artan bir servet eşitsizliği tartışmasını da beraberinde getiriyor; zira YZ çip endüstrisinden elde edilen kazançlar toplumun yalnızca küçük bir kesimine ulaşıyor.

Yapay zeka sistemlerinin çalışması için kritik öneme sahip yüksek bant genişlikli bellek (HBM) çiplerinin küresel tedarikinde Samsung ve SK Hynix lider konumda bulunuyor. Analistler, bu iki şirketin birleşik faaliyet karlarının bu yıl neredeyse yedi kat artabileceğini öngörüyor. Bu devasa karlar, çalışanlara da yansıdı. Örneğin, Samsung'da bir bellek çipi çalışanının bu yıl 600 milyon wona (yaklaşık 384.900 ABD doları) yakın ikramiye alabileceği belirtiliyor ki bu, Güney Kore'deki küçük bir firmanın ortalama yıllık maaşının yaklaşık 17 katına denk geliyor. SK Hynix ise yılın başlarında çalışanlarına aylık maaşlarının neredeyse %3.000'i oranında ikramiye ödedi.

Bu servet artışı, lüks tüketimde belirgin bir yükselişe ve yarı iletken şirketlerinin servis güzergahlarına yakın daire fiyatlarında dört kat artışa neden oldu. Ancak bu zenginleşmenin dar bir çevrede kalması, karın daha geniş bir kesime yayılması veya vergiler aracılığıyla daha geniş bir dağıtımının sağlanması yönünde çağrıları artırıyor. SK Group Yönetim Kurulu Başkanı Chey Tae-won ile eski eşi Roh Soh-yeong arasındaki yüksek profilli boşanma davası da bu servet değerlemesi konusunu gündeme taşıyor. SK Hynix'in holding şirketi olan SK Inc. (KRX:034730) hisselerinin YZ çip patlamasıyla 2024'ten bu yana dört kat değer kazanması nedeniyle, hisselerin değerleme tarihinin seçimi milyarlarca dolarlık bir fark yaratabilir. Temyiz Mahkemesi'nin 2024'teki 1.38 trilyon wonluk (1 milyar dolar) ödeme kararı Yüksek Mahkeme tarafından incelemeye alındı ve bu durum, Chey'in şirket üzerindeki kontrolünü etkileyebilecek bir risk taşıyor.

Finansal piyasalara bakıldığında, Güney Kore'nin YZ çip patlaması KOSPI endeksini rekor seviyelere taşırken, SK Hynix hisseleri son bir yılda %1.000, Samsung Electronics hisseleri ise %500 oranında artış gösterdi. SK Hynix, kısa bir süre için Samsung'u geride bırakarak Güney Kore'nin en değerli borsaya kote şirketi unvanını aldı. Ancak bu durumun paradoksal bir etkisi de oldu: yapay zeka çip endüstrisindeki büyüme ve beraberindeki enflasyonist baskılar, Güney Kore Merkez Bankası'nı faiz artırımlarını değerlendirmeye iterek ülkenin devlet tahvili piyasasını dünyanın en kötü performans gösterenleri arasına soktu. Öte yandan, yarı iletken sevkiyatlarındaki güçlü artışla Güney Kore'nin ihracat sektörü de önemli bir büyüme kaydetti ve ticaret fazlası genişledi.

Daha geniş ekonomik bağlamda, Güney Kore hükümeti, küresel YZ devriminde öncü konumunu sağlamlaştırmak amacıyla iddialı bir teknoloji yatırım stratejisi açıkladı. Bu strateji kapsamında, yarı iletken üretimi, YZ altyapısı ve robotik yeteneklerinin genişletilmesi için yaklaşık 1 trilyon dolarlık bir yatırım taahhüt edildi. Plan, bellek çipi üretim kapasitesini beş yıl içinde iki katına çıkarmayı ve yatırımları Seul metropol bölgesinin ötesine taşıyarak ekonomik dengesizlikleri gidermeyi hedefliyor. Ancak bu güçlü sektörel bağımlılık, küresel çip talebindeki olası bir düşüşte ekonomiyi savunmasız bırakma riski taşıyor.

Analistler ve piyasa beklentileri, YZ merkezi işlem birimlerine (CPU) ve sunucu DRAM fiyatlarına olan güçlü talebin devam edeceği yönünde. S&P Global Ratings, hükümet destekli YZ hamlesinin önümüzdeki yıllarda ekonomik büyümeyi destekleyeceğini belirtse de, uzun vadeli getirinin talebin beklentileri karşılamasına bağlı olduğu konusunda uyarıyor. YZ beklentilerindeki bir düşüşün, Kore ekonomisi için bir "ikinci şok" tetikleyebileceği belirtiliyor. Samsung ve SK Hynix'in devasa yatırımları, YZ patlamasına büyük bir bahis olarak görülse de, YZ harcamalarının yavaşlaması durumunda aşırı arz riskini de beraberinde getiriyor.