Gölge filosu etkisiz: Starmer tehdidine rağmen 98 sanc. gemi geçti

Prime Minister Keir Starmer’ın 25 Mart’ta Birleşik Krallık Silahlı Kuvvetleri’ne yaptırım listesinde yer alan gemilere müdahale yetkisi vermesine karşın, Reuters analizine göre sonraki bir ayda İngiltere sularından en az 98 yaptırım altındaki Rus gemisi geçti; bunun Starmer’ın tehdidini etkisiz bıraktığı yorumlarına yol açtı.

Analize göre, LSEG (London Stock Exchange Group) veri setleri üzerinden izlenen gemilerden 63’ü İngiltere kıyısına 12 deniz mili içinde, İngiliz Kanalı güzergâhından geçti; diğer 35 gemi ise Ekonomik Menzil (EEZ) sınırları içinde, ağırlıklı olarak Kuzey İskoçya çevresinde seyretti. Haber, gemilerden bazılarının geçiş sırasında izleme sistemlerini kapattığı veya değiştirdiğini (spoofing) tespit ettiğini belirtiyor; ayrıca geçtiğimiz dönemde hiçbir gemi için resmi bir “bindirme” veya alıkoyma duyurusu yapılmadı.

Bu gemilerin çoğu petrol, tahıl ve zaman zaman askeri malzeme taşıma kapasitesine sahip; dolayısıyla gölge filosunun serbestçe çalışmaya devam etmesi, enerji tedarik zincirinde risk primlerini yükseltebilir ve nakliye maliyetlerini artırabilir. Hükümet açıklamaları, karasuların kapatılmasının operatörleri daha uzun ve maliyeti yüksek rotalara zorlayacağını öngörüyor; uygulamada ise maliyet-eğrisi, sigorta primleri ve koridor seçimleri yakından izlenecek.

Geniş çerçevede Birleşik Krallık Hükümeti, 25 Mart’ta yayımladığı bildiriyle (Prime Minister’s Office, 10 Downing Street) gölge filosuna karşı daha sert tedbirler alınacağını duyurmuş; aynı açıklamada İngiltere’nin yaptırım listesinde 544 geminin bulunduğu belirtildi. Öte yandan uzmanlar, İngiltere’de Fransa veya İsveç gibi özel kolluk-birimlerinin olmayışının, hukuki ve operasyonel zorlukları derinleştirdiğini vurguluyor. Avrupa’da son aylarda bazı ülke operasyonlarıyla gemi alıkoyma vakaları da görüldü, fakat koordinasyon ve hukuki süreçler karmaşık kalmaya devam ediyor.

Analistler, haber akışının piyasalarda doğrudan ani bir şoka yol açmadığını, ancak sürdürülebilir yaptırım etkinliği sağlanmadıkça gölge filosunun maliyet avantajını koruyabileceğini belirtiyor. Uzun vadede daha sıkı uluslararası koordinasyon, sigorta ve bankacılık kısıtlamaları ile birlikte karasularda somut bindirme operasyonları görülmezse, lojistik ve enerji maliyetlerinde kademeli artış riski sürecek. Piyasa aktörleri için izlenecek ana göstergeler arasında UK ve AB operasyonlarına ilişkin somut bindirme kararları, sigorta pazarındaki prim hareketleri ve tanker rotalarındaki kalıcı değişimler yer alıyor.