Gana Üretim Endişeleriyle Kakao Fiyatları Fırladı

Gana'nın kakao üretimine yönelik derinleşen endişeler, küresel emtia piyasalarında kakao fiyatlarını sert bir şekilde yukarı taşıdı. Cuma günü Eylül vadeli ICE New York kakao (CCU26) %5,58 artışla 285 puan yükselirken, Eylül vadeli ICE Londra kakao #7 (CAU26) ise %5,28 artışla 201 puan prim yaptı. New York kakao ton başına 5.490 dolara çıkarak %7,4 değer kazanırken, Londra kakao ton başına 4.074 sterline yükseldi ve %6,9'luk bir artış gösterdi. Bu yükseliş, dünyanın ikinci en büyük kakao üreticisi olan Gana'dan gelen olumsuz üretim beklentileriyle tetiklendi.

Gana Kakao Kurulu (COCOBOD), ülkenin 2026/27 kakao üretiminin 2025/26 için öngörülen 750.000 metrik tondan 450.000 ila 550.000 metrik tona düşebileceğini açıkladı. Bu, en az %16'lık bir düşüşe işaret ediyor. Üretimdeki bu keskin düşüşün başlıca nedenleri arasında, kakao ağaçlarını etkileyen şişkin sürgün hastalığı (swollen shoot disease), yaşlanan kakao çiftlikleri ve El Niño hava olayının olumsuz etkileri yer alıyor. El Niño'nun Batı Afrika'ya daha sıcak ve kuru koşullar getirmesi, toprak nemini azaltarak kakao ağaçlarını strese sokması ve verimi düşürmesi bekleniyor. Ayrıca, Mayıs ve Haziran 2026'da kaydedilen aşırı yağışlar da kahverengi çürüklük ve siyah bakla hastalığı riskini artırarak rekolteyi olumsuz etkiledi. COCOBOD, üretim kayıplarını en aza indirmek için enfekte çiftliklerin rehabilitasyonu, haşere kontrol programlarının genişletilmesi ve ücretsiz gübre dağıtım programının yeniden başlatılması gibi önlemler aldığını belirtti.

Bu gelişmeler, küresel kakao arzı görünümünü ciddi şekilde etkiliyor. Gana'nın yanı sıra, dünyanın en büyük kakao üreticisi olan Fildişi Sahili'nin de daha küçük bir hasat beklediği bildirildi. Ayrıca, Nijerya'nın kakao üretiminin de düşüş göstermesi bekleniyor. Tedarik tarafındaki bu olumsuz beklentiler, piyasa analistlerinin küresel kakao fazlası tahminlerini aşağı yönlü revize etmelerine yol açtı. Transgraph Consulting, 2026-2027 küresel kakao fazlasının 2025-2026'daki 415.000 metrik tondan 80.000 metrik tona gerileyeceğini öngörürken, StoneX ise 2026/27 için küresel kakao fazlası tahminini 149.000 metrik tondan 25.000 metrik tona düşürdü.

Kakao fiyatları, son iki haftadır baskı altındaydı ve talep endişeleriyle Salı günü dört haftanın en düşük seviyelerini görmüştü. Ancak Gana'dan gelen yeni üretim endişeleri bu düşüşü tersine çevirdi. Ticari nakliyatın Hürmüz Boğazı ve Kızıldeniz üzerinden ABD-İran savaşı nedeniyle neredeyse durma noktasına gelmesi de küresel kakao arzında potansiyel aksaklıklar yaratabileceği endişesiyle fiyatları destekleyen bir diğer faktör olarak öne çıkıyor. Öte yandan, ikinci çeyrek kakao öğütme verileri karışık bir tablo çizdi; Avrupa'da öğütmeler düşerken, Kuzey Amerika ve Asya'da beklenmedik bir artış yaşandı.

Genel ekonomik ve politik bağlamda, Batı Afrika'daki kakao üretimi küresel arzın yaklaşık %70'ini oluşturduğundan, bu bölgedeki herhangi bir aksaklık dünya çapında çikolata endüstrisi için önemli sonuçlar doğuruyor. Gana'da yasa dışı altın madenciliği (galamsey) faaliyetlerinin yaygınlaşması, kakao çiftliklerinin madencilik için kullanılmasına yol açarak ekilebilir araziyi azaltıyor ve uzun vadeli üretim kapasitesini erozyona uğratıyor. Ayrıca, çiftçilere yapılan ödemelerdeki gecikmeler ve lisanslı alım şirketlerinin sermaye sıkıntıları da tedarik zincirinde aksaklıklara neden oluyor. Bu yapısal sorunlar, Gana'nın kakao sektöründeki zayıflığı derinleştiriyor ve Ekvador'un, Gana'yı geride bırakarak dünyanın ikinci büyük kakao üreticisi konumuna yükselmesi bekleniyor.

Piyasa analistleri, önümüzdeki dönemde kakao fiyatlarının dalgalı seyrini sürdüreceğini öngörüyor. Batı Afrika'daki olumsuz hava koşulları ve hastalık riskleri nedeniyle küresel arzın daralmaya devam etmesi beklenirken, El Niño'nun güçlenmesi de orta vadeli fiyatları destekleyebilir. Ancak, bazı analistler son dönemdeki saha araştırmalarının Fildişi Sahili'nde bakla sayılarında önemli bir iyileşme gösterdiğini belirtse de, genel beklenti arz sıkıntılarının devam edeceği yönünde. Çikolata üreticileri ve tüccarlar, bu belirsiz ortamda tedarik zincirlerini güvence altına almak için stratejilerini gözden geçirmeye devam edecekler.