Feta Çatışması ABD-Avrupa Ticari Bağları Zorluyor, Anlaşmalar Sınanıyor

ABD yönetiminin coğrafi işaretler (GI) uygulamalarına karşı sert tutumu, özellikle feta gibi yaygın peynir adlarının kullanımına ilişkin bir çekişmeye dönüştü. ABD Ticaret Temsilciliği (USTR) son Special 301 raporunda, Avrupa Birliği’nin Korumalı Menşe Adı (PDO) yaklaşımının Amerikan üreticiler için pazar erişimini kısıtladığını belirterek bu konuyu müzakere gündemine taşıdı.

Gelişmenin somutlaştırıldığı adımlardan biri, Şubat 2026'da imzalanan ABD-Arjantin Karşılıklı Ticaret ve Yatırım Anlaşması oldu; metin, Arjantin’in coğrafi işaretler konusunda USTR raporunda işaret edilen hususları ele alacağını ve belirli durumlarda yaygın kullanılan adların kullanımına izin verebileceğini hükme bağladı. Anlaşma metni ve USTR açıklamaları, tarafların PDO listelerine ilişkin muafiyetler ve işaretlerin uygulanmasına dair tavizleri içeriyor.

Bu politika değişikliğinin sektör üzerindeki ilk etkileri hemen gözlemleniyor: ABD süt ürünleri lobi kuruluşları, anlaşmaları Amerikan ihracatçılar için kazanım olarak nitelendirirken, Avrupa üretici ve koruma grupları bunun PDO korumalarını zayıflatabileceği uyarısını yapıyor. ABD Süt Ürünleri İhracat Konseyi (USDEC) ve ilgili federasyonlar, yeni anlaşmaların ihracat fırsatlarını genişlettiğini ifade etti; aynı zamanda AB tarafında diplomatik itirazlar ve ticari misilleme riski konuşuluyor.

Piyasalar açısından doğrudan fiyat şoku beklenmiyor; ancak uzun vadede etiketleme kurallarının gevşemesi marka önekleri ve rekabet dengesini değiştirebilir. Arjantin gibi pazarların açılması, ABD menşeli peynir ihracatını kolaylaştırıp bazı tedarik zincirlerini kısa sürede canlı tutabilirken, AB üreticileri belirli ülkelerde fiyat baskısıyla karşılaşabilir. Tarım ticaretine bağlı bazı ihracat kalemlerinde jeopolitik risk primi oluşması muhtemel.

Daha geniş bağlamda bu çatışma, ABD'nin küresel ticaret stratejisinin bir parçası olarak görülüyor: Washington, coğrafi işaretleri bazen “gizli ticaret bariyeri” olarak tanımlıyor ve ticaret anlaşmalarında ortak pazarlara erişimi garanti altına almak istiyor. Avrupa ise PDO/GI rejimini kırsal ekonomileri ve yerel üretimi koruyan bir araç olarak savunuyor, dolayısıyla uzlaşma sağlanırsa kapsamlı tavizler gerekecek.

Analistler kısa vadede diplomatik gerilimin sürmesini, müzakere masasında takasların artmasını bekliyor. Piyasa aktörleri için kilit takip noktaları USTR raporlarının sonraki sürümleri, imzalanan karşılıklı anlaşmaların uygulama detayları ve AB’nin karşı adımları olacak; tarım ve gıda ihracatçıları, marka ve etiketleme hukuku konusundaki düzenlemeleri yakından izleyecek.