Fed'in Efsanevi Başkanı Alan Greenspan 100 Yaşında Vefat Etti

Modern Amerikan ekonomisinin en etkili figürlerinden biri olarak kabul edilen eski Federal Rezerv (Fed) Başkanı Alan Greenspan, 100 yaşında hayatını kaybetti. Eşi Andrea Mitchell tarafından yapılan açıklamaya göre Greenspan, 22 Haziran 2026 Pazartesi günü Parkinson hastalığına bağlı komplikasyonlar nedeniyle evinde vefat etti. Greenspan, 1987'den 2006'ya kadar yaklaşık yirmi yıl boyunca Fed'in başında kalarak, küresel finans piyasaları üzerinde derin izler bıraktı ve para politikası kararlarıyla dünya ekonomisinin seyrini şekillendirdi.

Greenspan'ın Fed başkanlığı dönemi, 'Büyük Ilımlılık' olarak bilinen, düşük enflasyon, güçlü ekonomik büyüme ve hisse senedi piyasalarında kayda değer artışlarla karakterize edilen bir döneme denk geldi. Bu süreçte, ABD ekonomisini 1987'deki borsa çöküşü ve 2000'lerin başındaki dot-com balonu gibi çeşitli finansal krizlerden başarıyla geçirmesiyle övgü topladı. Dört farklı ABD Başkanı (Ronald Reagan, George H.W. Bush, Bill Clinton ve George W. Bush) altında görev yapan Greenspan, merkez bankacılığında eşi benzeri görülmemiş bir nüfuz ve tanınmışlık kazandı. Onun her sözü piyasalar tarafından dikkatle takip ediliyor, faiz oranları ve ekonominin geleceği hakkında ipuçları aranıyordu. 1996 yılında, piyasalardaki aşırı iyimserliği tanımlamak için kullandığı 'mantıksız coşku' (irrational exuberance) terimi, finans sözlüğüne kalıcı olarak yerleşti.

Greenspan'ın kararları, piyasa katılımcıları arasında büyük bir güven oluşturmuş ve ona 'Maestro' veya 'Kahin' gibi lakaplar kazandırmıştı. Ancak, görev süresinin sona ermesinden kısa bir süre sonra patlak veren 2008 küresel finans krizi, Greenspan'ın mirasını yeniden değerlendirme tartışmalarını da beraberinde getirdi. Eleştirmenler, onun 'gevşek para' politikalarının ve finans sektöründeki düzenlemeleri gevşetmesinin, konut piyasasında balon oluşumuna ve ardından gelen mortgage krizine zemin hazırladığını savundu. Greenspan ise bu eleştirilere karşı kendini savunmuş, ancak bankaların kendi kendilerini etkin bir şekilde düzenleyebileceğine olan inancında bir hata yaptığını kabul etmişti.

Greenspan'ın ekonomik felsefesi, gençlik yıllarında etkilendiği filozof Ayn Rand'ın objektivist düşünceleriyle şekillenmişti. Piyasa mekanizmalarına olan güçlü inancı, onun para politikası yaklaşımının temelini oluşturdu. Fed'in bağımsızlığını her zaman vurgulayan Greenspan, siyasi baskılara karşı merkez bankasının özerkliğini koruma çabasında oldu. 2026 yılının Ocak ayında, Fed Başkanı Jerome Powell'a yönelik bir soruşturmayı eleştiren ve merkez bankası bağımsızlığının altını çizen bir bildiriyi diğer eski Fed başkanları ve Hazine bakanlarıyla birlikte imzalaması, bu konudaki duruşunun son örneklerinden biriydi.

Alan Greenspan'ın vefatı, modern merkez bankacılığı ve küresel ekonominin geleceği üzerine tartışmaları yeniden alevlendirecek gibi görünüyor. Uzun ve etkili kariyeri boyunca hem övgü hem de eleştiriler alan Greenspan'ın mirası, ekonomik istikrar, büyüme ve finansal krizlerin önlenmesi konularında gelecek nesil merkez bankacıları ve ekonomistler için önemli bir referans noktası olmaya devam edecek. Fed New York Başkanı John Williams, Greenspan'ın 18 yıllık başkanlığının 'kalıcı bir miras' bıraktığını ve kurumuna olan adanmışlığının 'merkez bankacı nesillerine ilham vermeye devam ettiğini' belirtti.