Eşitsiz Vergi Sistemi: ABD Vergi Günü Zenginlerin Az Ödediğini Gösterdi

Vergi Günü, ABD’de vergi yükünün adil dağılımı konusunda güçlü bir hatırlatma oldu; Nobel ödüllü ekonomist Joseph Stiglitz, vergi uzmanı Gabriel Zucman ve New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani ortak bir çağrıda bulunarak süper zenginlerin topluma orantısız avantaj sağladığını ve daha düşük etkin vergi oranlarına sahip olduklarını vurguladı.

Yazıda New York örneği öne çıkarıldı: kentte ortalama hanehalkı geliri 131.000 dolar olarak belirtilirken, zenginliğin yoğunlaşmasının şehirde yaşam maliyetlerini ve kamu hizmetleri üzerindeki baskıyı artırdığına dikkat çekildi. 2000–2024 döneminde ilk yüzde 1’in yeni servetten aldığı payın yüzde 41 olduğu ve milyarderlerin servetinin küresel GSYH’nin yüzde 16’sına eşdeğer olduğu gibi araştırma bulguları paylaşıldı; ayrıca 1960’larda en zengin 400 kişinin tüm düzeylerde ortalama vergi oranı yaklaşık yüzde 50 iken bugün bu oranın yaklaşık yüzde 24’e gerilediği kaydedildi.

Bu gelişmelerin piyasa ve kamu maliyesi üzerinde doğrudan etkileri var. Yazarlar, New York’un bütçe açığını kapatmak ve temel hizmetleri finanse etmek için zenginler ve büyük şirketler üzerinden vergi artışları gerektiğini savunuyor; şehirde uygulamaya konulan pied-a-terre (ikinci konut) vergisi ve benzeri adımlar bu çabanın parçası olarak gösterildi. Ayrıca yazıda, California’da milyarder servetine yönelik oy pusulası girişimi ve Washington eyaletinde milyon dolar üzeri gelirler için onaylanan yüzde 9,9’luk gelir vergisinin(uygulanacağı tarih 2028 olarak belirtiliyor) politika jeopolitiğinde hareket yarattığına işaret edildi.

Daha geniş bağlamda, G20 bünyesinde yapılan çalışmaların ultra-yüksek net değer sahiplerine yönelik asgari servet vergisi önerisini gündeme getirdiği, Türkiye gibi gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde vergi adaleti tartışmalarının uluslararası bir boyut kazandığı belirtildi. Yazarlar, servet birikiminin kamusal yatırımlardan ve hukuki altyapıdan beslendiğini, bu nedenle topluma geri dönüşün hem ekonomik hem de siyasi meşruiyet açısından gerekli olduğunu savunuyor.

Analist görüşleri, uygulanacak politikaların siyasi engellerle karşılaşacağı ancak kamuoyundaki değişimin yasa yapıcılar üzerinde baskı oluşturabileceği yönünde. Finansal piyasalarda doğrudan bir “servet vergisi şoku” beklenmese de, daha yüksek kurum ve bireysel vergiler sermaye akışlarını, emlak talebini ve vergi planlaması uygulamalarını etkileyebilir; mali disiplin ve gelir artırıcı önlemler kamu borçlanma ihtiyacını azaltarak uzun vadede piyasa güvenini güçlendirebilir. Yazarların önerileri uygulamaya konulduğu takdirde sosyal uyum, kamu hizmetleri finansmanı ve gelir dağılımı alanlarında somut değişimler görülebilir.