Ermenistan-Azerbaycan Barış Süreci Bölgesel Ticaret Yollarını Canlandırıyor

ABD ve Avrupa Birliği (AB), Washington barış zirvesinin birinci yıl dönümünde Ermenistan ve Azerbaycan arasında barışa yönelik kaydedilen ilerlemeyi önemli bir gelişme olarak değerlendirdi. Bu diplomatik momentum, on yıllardır süren gerilimin ardından bölge için yeni bir refah ve iş birliği döneminin kapılarını aralıyor. Barış anlaşması taslağının parafe edilmesi ve ortak bildiri imzalanması, ilişkilerin normalleşmesinde tarihi adımlar olarak öne çıkıyor.

İlerleme, 8 Ağustos 2025'te ABD Başkanı Donald Trump, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan'ın katılımıyla gerçekleşen Washington Zirvesi'nin ardından hız kazandı. Bu zirve, taraflar arasında barış anlaşması taslağının parafe edilmesi ve bir ortak bildiri imzalanmasıyla sonuçlandı. Son bir yılda, Ermenistan-Azerbaycan sınırı boyunca istikrarın korunması, ilişkilerin normalleşmesi, sınırların belirlenmesi ve güven artırıcı önlemler alınması gibi somut adımlar atıldı.

İki ülke arasındaki ticaret ve transit kısıtlamalarının kaldırılması, gözaltına alınan kişilerin serbest bırakılması ve artan temaslar, ilişkilerdeki olumlu değişimin göstergeleri arasında yer alıyor. Özellikle Azerbaycan'dan Ermenistan'a petrol ürünleri tedariki ve iki ülke üzerinden yapılan mal geçişlerinde önemli artışlar kaydedildi. Bu gelişmeler, bölgesel ekonomik iş birliği için yeni bir zemin oluşturuyor.

Bu barış süreci, bölge ekonomileri ve uluslararası ticaret yolları üzerinde dönüştürücü bir etki yaratma potansiyeli taşıyor. Özellikle Ukrayna'daki savaşın küresel tedarik zincirlerini etkilemesinin ardından önemi artan Orta Koridor (Trans-Hazar güzergahı), Çin'i Orta Asya ve Güney Kafkasya üzerinden Avrupa'ya bağlayan kritik bir ticaret yolu haline geliyor. Ermenistan ve Azerbaycan arasındaki ulaşım bağlantılarının yeniden açılmasıyla, daha önce izole kalmış Ermenistan da bu güzergah üzerinde önemli bir rol oynayabilir. Azerbaycan'ın Nahçıvan eksklavını güney Ermenistan üzerinden bağlayacak ve Çin'den Türkiye'ye uzanan bir demiryolu koridoru oluşturacak olan “Trump Uluslararası Barış ve Refah Yolu (TRIPP)” veya “Zengezur Koridoru” projesi, bu entegrasyonun en somut örneklerinden biri.

ABD, Orta Koridor'daki özel sektör yatırımlarını desteklemek amacıyla Trans-Hazar Girişim Fonu'na 201 milyon dolar hibe ederek bölgesel ekonomik büyümeye verdiği önemi vurguladı. Ayrıca, stratejik ortaklıklar, enerji güvenliği, sınır altyapısı, yapay zeka, yarı iletken inovasyonu ve kritik mineraller gibi alanlarda yeni anlaşmalar da imzalandı. Bu gelişmeler, uzun yıllar süren çatışmanın neden olduğu yüksek savunma harcamalarının azalmasıyla her iki ülke için de önemli mali tasarruflar sağlayabilir ve yabancı yatırımları teşvik ederek ekonomik büyümeyi hızlandırabilir.

Analistler ve piyasa gözlemcileri, barış anlaşmasının tam olarak uygulanması, imzalanması ve onaylanmasının bölgesel istikrar ve ekonomik refah için kritik olduğunu belirtiyor. Sınır belirleme çalışmaları ve insani sorunların çözümüne yönelik devam eden çabalar, kalıcı bir barış ortamının tesisinde önemli rol oynayacak. AB'nin bağlantı, ticaret ve enerji alanlarında daha fazla iş birliğini destekleme taahhüdü de bölgenin gelecekteki ekonomik potansiyeli açısından umut vadediyor. Bu süreç, Güney Kafkasya'yı küresel ekonomiye daha entegre bir bölge haline getirme ve uzun vadeli sürdürülebilir kalkınmayı teşvik etme potansiyeli taşıyor.