Çin Liderliğinde Küresel Nükleer Enerji Üretimi 2025'te Rekor Kırdı

2025 yılı, küresel nükleer enerji sektöründe önemli bir dönüm noktasına işaret etti. Dünya genelinde nükleer enerji üretimi, 2024 yılına göre %1,3'lük bir artışla 2.845 teravat-saate (TWh) ulaşarak tüm zamanların en yüksek seviyesine çıktı. Uluslararası Enerji Ajansı'na (IEA) göre, bu artış 2021'deki 2.809 TWh'lik önceki zirveyi geride bıraktı. Bu büyümenin arkasındaki ana itici güç ise, enerji güvenliğini ve karbon emisyonu hedeflerini göz önünde bulundurarak nükleer kapasitesini hızla genişleten Çin oldu.

Çin, 2025'teki küresel net artışın tamamını tek başına karşıladı. Ülke, nükleer enerji üretimini 34 TWh'den fazla artırarak, küresel toplamın düşüşünü engelledi. 2015'ten 2025'e kadar olan on yıllık süreçte, Çin'in nükleer enerji üretimi 171 TWh'den 485 TWh'ye yükselerek küresel artışın çok üzerinde bir performans sergiledi. Bu hızlı genişleme, Çin'in 21. yüzyılda nükleer güç kapasitesini en hızlı artıran ülke konumuna gelmesini sağladı.

Nükleer kapasite inşasında küresel liderliğini sürdüren Çin, Nisan 2026 itibarıyla 65,965 gigavat (GW) kurulu güce sahip 62 reaktörle ABD'nin ardından ikinci sırada yer alıyor. Ayrıca, 32,3 GW toplam kapasiteye sahip 34'ten fazla nükleer santralin inşaatı devam ediyor ve Çin bu alanda 18 yıldır üst üste dünya liderliğini koruyor. Çin'in 14. Beş Yıllık Planı (2021-2025), 2025 yılı sonuna kadar 70 GW brüt nükleer kapasiteye ulaşmayı hedeflerken, işletmedeki kapasite yaklaşık 62 GW'a ulaştı ve 43 GW'lık kapasite inşaat halindeydi.

Bu dönemde, ABD'deki nükleer enerji üretimi sabit kalırken, Avrupa'daki üretim seviyeleri önceki on yıla göre daha düşük seyretti. ABD, 94 reaktör ve 96,9 GW kapasite ile 2024'te 781,9 TWh nükleer elektrik üreterek hala dünyanın en büyük nükleer enerji üreticisi konumunda bulunuyor. Ancak Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), önümüzdeki dönemde ABD ve Avrupa Birliği'ndeki nükleer elektrik üretiminin nispeten istikrarlı kalacağını, Çin'in payının ise önemli ölçüde artacağını öngörüyor.

Nükleer enerjiye olan bu küresel ilgi, düşük karbonlu ekonomiye geçiş, enerji güvenliği ve elektrikli araçlar, ısı pompaları ve yapay zeka veri merkezleri gibi faktörlerin tetiklediği artan elektrik talebini karşılama ihtiyacından kaynaklanıyor. Ancak, toplam enerji piyasasının daha hızlı büyümesi nedeniyle nükleerin küresel enerji arzındaki payı 2025'te hafifçe geriledi. Bu durum, nükleer enerjinin önemini korumakla birlikte, diğer enerji kaynaklarının da hızla geliştiğini gösteriyor.

Analistler ve piyasa beklentileri, nükleer enerjinin büyüme seyrini sürdüreceğini gösteriyor. IEA, 2026'da Çin ve Hindistan'daki yeni reaktörlerin devreye girmesiyle küresel nükleer üretimde %1,5'lik ek bir büyüme öngörüyor. 2026-2030 dönemi için ortalama %2,8'lik bir büyüme beklenen nükleer enerjide, küresel artışın yaklaşık %40'ını tek başına Çin'in karşılaması bekleniyor. Çin'in küresel nükleer enerji üretimindeki payının 2025'teki %17'den 2030'da %20'ye yükselmesi, buna karşılık ABD'nin payının %29'dan %25'e ve Avrupa Birliği'nin payının %23'ten %20'ye düşmesi bekleniyor.