Çin'in Tarife Kaçakçılığına 40'tan Fazla Ülke Yardımcı Oldu İddiası

Beyaz Saray tarafından yayımlanan yeni bir rapor, 40'tan fazla ülkenin Çin'e, eski ABD Başkanı Donald Trump döneminde uygulanan gümrük vergilerinden kaçınma konusunda yardımcı olduğunu iddia ediyor. Raporda, Çinli ihracatçıların ürünlerini doğrudan ABD'ye göndermek yerine, daha düşük gümrük vergisi uygulayan üçüncü ülkeler üzerinden sevkıyat (transshipment) yaparak tarifeleri atlatmaya çalıştığı belirtiliyor.

"Büyük Aktarma Dolandırıcılığı" başlıklı bu rapor, Beyaz Saray ticaret danışmanı Peter Navarro liderliğindeki bir çalışma sonucunda hazırlandı. Rapora göre, Çin, Trump'ın 2018'de başlattığı ve geçen yıl artırdığı gümrük vergileriyle mücadele etmek için son derece sofistike yöntemler kullandı. Bu yöntemler arasında, ürünlerin Vietnam veya Meksika gibi ülkelere gönderilerek yeniden paketlenmesi, minimum düzeyde işlenmesi veya menşe etiketlerinin değiştirilmesi yer alıyor. Beyaz Saray, bu yolla Şubat 2025 ile Şubat 2026 arasında yaklaşık 75 milyar dolarlık malın yasa dışı yollarla sevk edildiğini ve ABD Hazine'sinin yıllık 19 milyar ila 26 milyar dolar arasında tarife geliri kaybettiğini tahmin ediyor.

Raporda, bu kaçakçılık faaliyetlerine yardımcı olduğu iddia edilen ülkeler arasında Meksika, Kanada, Avrupa Birliği (AB) ülkeleri, Hindistan, Japonya, Güney Kore, Vietnam, Malezya ve Tayland gibi önemli ticaret ortakları da bulunuyor. Çin Büyükelçiliği ise Washington'daki açıklamasında, Çin aleyhine anlaşma yapmaya veya tedarik zincirlerini bozmaya çalışan her türlü tarafa karşı olduklarını ve meşru haklarını korumak için gerekli önlemleri alacaklarını belirtti.

Bu durum, ABD'nin Çin'den yapılan doğrudan ithalatında düşüş yaşanırken, Meksika ve Vietnam gibi ülkelerden yapılan ithalatın keskin bir şekilde artmasına neden oldu. Beyaz Saray raporu, bu dolandırıcılık şemasının ABD'de doğrudan ve dolaylı olarak yaklaşık 450.000 işin kaybedilmesine yol açtığını öne sürüyor. ABD Gümrük ve Sınır Koruma Teşkilatı (CBP) ise şüpheli sevkıyatları daha iyi tespit etmek amacıyla yapay zeka destekli bir sistem olan 'Detective Border'ı devreye sokmaya başladı.

Bu gelişmeler, Washington ile Pekin arasındaki mevcut ticaret gerilimlerini daha da artırıyor. Trump yönetimi, ABD'li üreticileri korumak amacıyla birçok ülkeye yüksek gümrük vergileri uygulamıştı. Farklı ülkeler için belirlenen farklı tarife oranları, Çinli ihracatçılar için bu tür kaçakçılık yöntemlerini daha cazip hale getirdi. Raporun, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'in Eylül ayında Washington'ı ziyaret etmesi beklenen bir döneme denk gelmesi, iki ülke arasındaki ilişkilerde yeni bir gerilim kaynağı oluşturabilir.

Analistler ve piyasa gözlemcileri, ABD'nin yeni ticaret çerçevelerinde bu tür kaçakçılık uygulamalarına katılan ticaret ortaklarına yönelik cezai hükümler getirebileceğini belirtiyor. Yapay zeka sistemlerinin devreye girmesiyle tarife kaçakçılığının önüne geçilmesi hedeflenirken, bu durumun küresel tedarik zincirleri ve uluslararası ticaret ilişkileri üzerindeki etkileri yakından izlenmeye devam edecek. Önümüzdeki dönemde ABD'nin ticaret politikalarında daha sıkı denetimler ve yeni yaptırımlar gündeme gelebilir.