Çin gıda ve gübre stoklamayı durdurmalı, Malpass uyardı dünyaya

Eski Dünya Bankası (World Bank) başkanı David Malpass, BBC Dünya Servisi'nin World Business Report programında yaptığı açıklamada, Çin'in artan gıda ve gübre stoklarının küresel arzı zorlaştırdığını ve Pekin'in stok büyütmeyi durdurması gerektiğini belirtti. Malpass, Çin'in “dünyadaki en büyük gıda ve gübre stoklarına” sahip olduğunu ve artık stoklarını genişletmemesi gerektiğini söyledi.

Malpass, konuşmasında ayrıca Çin'in kendisini hâlen gelişmekte olan ülke olarak tanımlamasının artık inandırıcı olmadığını ifade etti; ikinci büyük ekonomi olan Çin'in Dünya Ticaret Örgütü (WTO) ve Dünya Bankası gibi kuruluşlarda gelişmekte olan statüsünden doğan bazı ayrıcalıkları sorguladığını belirtti. Haber, Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Jinping arasındaki planlanan görüşme öncesine denk geldi.

Çin'in mart ayından bu yana bazı gübre türlerinin ihracatını durdurduğu ve 2025'te küresel gübre üretiminde yaklaşık yüzde 25 paya sahip olduğu, geçen yıl gübre ihracatının 13 milyar doları aştığına ilişkin veriler Malpass'ın eleştirilerini somutlaştırıyor; bu gelişmeler mevsimlik ekim döneminde talep baskısı yaratıyor ve lojistik darboğazlarla birleşince fiyat oynaklığını artırıyor. Bu bilgiler, Malpass'ın küresel arz dengesine ilişkin uyarılarına dayanak oluşturuyor.

Piyasa açısından Çin'in stok politikası gıda ve tarım girdi fiyatları üzerinde yukarı yönlü baskı yaratabiliyor; gübre tedarikindeki sıkıntılar tarımsal verimliliği ve gıda üretim maliyetlerini etkileyerek gıda fiyat endekslerinde volatiliteye yol açabilir. Gelişen ekonomilerde artan girdi maliyetleri enflasyonist baskıları kuvvetlendirebilir ve merkez bankalarının para politikası değerlendirmelerini karmaşıklaştırabilir.

Analistler, Malpass'ın çağrısının doğrudan sonuç doğurmasının güç olduğunu, ancak küresel tedarik zincirlerinde şeffaflık ve stok yönetimine yönelik artan diplomatik baskının piyasaları etkilemeye devam edeceğini söylüyor. Önümüzdeki dönemde, hükümetlerin ve uluslararası kuruluşların stok raporlamasını sıkılaştırması, alternatif tedarik kaynaklarının aranması ve tarımsal verimliliği artıracak politikaların gündeme gelmesi bekleniyor; bu adımlar kısa vadede fiyat dalgalanmalarını azaltabilir, ancak jeopolitik riskler devam ettiği sürece belirsizlik sürecek.