Chevron, Kazakistan Varlıklarını Karadeniz'deki Çatışmadan Korumaya Çalışıyor

ABD merkezli enerji devi Chevron, Kazakistan'daki kilit petrol ve gaz varlıklarını Rusya-Ukrayna savaşının Karadeniz'deki genişleyen etkilerinden korumak amacıyla diplomatik girişimlerde bulunuyor. Şirket, Ukrayna'nın Karadeniz'de Chevron tarafından kiralanan bir tankere yönelik saldırısının ardından ABD'li yetkililerle temas kurdu. Bu olay, Kazakistan petrolünün uluslararası pazarlara ulaşmasında hayati önem taşıyan Hazar Boru Hattı Konsorsiyumu (CPC) üzerinden yapılan sevkiyatların güvenliğine ilişkin endişeleri artırdı.

Son dönemde Karadeniz'deki Novorossiysk limanı yakınlarında ticari tankerlere yönelik bir dizi insansız hava aracı saldırısı yaşandı. Chevron tarafından kiralanan Yasa Polaris adlı petrol tankerinin Temmuz 2026 başlarında Rusya'nın Karadeniz kıyısında bir insansız hava aracı tarafından vurulduğu bildirildi. Ayrıca, Temmuz 2026 ortalarında, Dynacom tarafından Chevron için yönetilen Asia ve ExxonMobil tarafından kiralanan Nordic Zenith gibi diğer tankerler de Kazak ham petrolü yüklerken saldırıya uğradı. Bu saldırılar sonucunda CPC terminalindeki yükleme operasyonları defalarca askıya alındı ve Kazakistan'ın ham petrol üretimini düşürmek zorunda kalmasına yol açtı.

Chevron, Kazakistan'ın en büyük petrol sahalarından biri olan Tengiz sahasını işleten Tengizchevroil (TCO) ortaklığının %50 hissedarıdır. Aynı zamanda Hazar Boru Hattı Konsorsiyumu'nun (CPC) da %15 hissedarıdır. CPC boru hattı, Kazakistan'ın petrol ihracatının yaklaşık %80'ini ve küresel petrol arzının %1 ila %2'sini karşılamaktadır. Karadeniz'deki bu kesintiler, Avrupa rafinerileri için kritik olan Kazak petrolünün tedarik zincirinde önemli bir zayıflık yaratmaktadır. Saldırılar, sigorta ve nakliye maliyetlerini artırarak piyasalarda belirsizliğe neden olmaktadır.

Bu gelişmeler, Rusya-Ukrayna savaşının enerji piyasaları üzerindeki genişleyen etkisini ve Kazakistan gibi tarafsız ülkelerin dahi jeopolitik risklere maruz kalmasını gözler önüne seriyor. Karadeniz'deki Novorossiysk terminali, Rus topraklarında yer alsa da, büyük ölçüde yaptırımlara tabi olmayan Kazak petrolünün uluslararası pazarlara ulaşması için temel bir çıkış noktasıdır. ABD'li yetkililerin, Ukrayna'yı Rusya dışındaki gemilere yönelik saldırıları durdurmaya çağırması ve Kazakistan Dışişleri Bakanlığı'nın saldırıları ekonomik çıkarlarına bir tecavüz olarak kınaması, durumun uluslararası boyutunu vurgulamaktadır.

Tengiz sahasında yakın zamanda tamamlanan 48 milyar dolarlık Gelecek Büyüme Projesi (FGP), sahanın üretim kapasitesini önemli ölçüde artırarak 2026'da yaklaşık 40 milyon ton petrol üretimi hedefliyor. Ocak 2025'te faaliyete geçen bu yeni tesislerle TCO, üretimini yaklaşık 1 milyon varil petrol eşdeğeri/güne çıkarmayı planlıyor. Ancak, Karadeniz'deki artan güvenlik endişeleri, bu üretim artışının uluslararası pazarlara kesintisiz ulaşmasını tehdit etmektedir. Analistler, Kazakistan'ın ihracat rotalarını çeşitlendirme çabalarına rağmen, CPC boru hattına olan bağımlılığının kısa vadede devam edeceğini ve bölgedeki çatışmaların enerji güvenliği için önemli bir risk faktörü olmayı sürdüreceğini belirtiyor.