BYD, Türkiye Fabrika Projesini Askıya Aldı: Avrupa'ya Odaklanma Kararı

Küresel elektrikli araç pazarının önde gelen oyuncularından Çinli otomotiv devi BYD, Türkiye'nin Manisa kentinde kurmayı planladığı 1 milyar dolarlık üretim tesisi projesini askıya alma kararı aldı. Şirket, bu stratejik değişikliğin, Avrupa pazarındaki yerelleşme ve üretim operasyonlarına odaklanma çabasının bir parçası olduğunu belirtti. BYD'nin icradan sorumlu yetkilisi Stella Li, önceliklerinin şu anda Macaristan'daki fabrika olduğunu ve Avrupa'da ikinci bir üretim tesisi için yer arayışında olduklarını ifade etti.

BYD, Temmuz 2024'te Türkiye ile bir protokol imzalayarak Manisa'da yıllık 150 bin adet elektrikli ve şarj edilebilir hibrit araç üretme kapasitesine sahip bir fabrika kuracağını duyurmuştu. Bu yatırımın aynı zamanda sürdürülebilir mobilite teknolojilerine odaklanan bir araştırma ve geliştirme merkezi içermesi ve yaklaşık 5.000 doğrudan istihdam yaratması bekleniyordu. Türkiye hükümeti, yerel üretime olan bağlılığı karşılığında BYD'ye ithalat vergilerinden muafiyet sağlayan bir yatırım teşvik belgesi vermişti. Ancak, aradan geçen süreye rağmen Türkiye'deki fabrika inşaatına henüz başlanmadığı ve projenin başlangıcı için net bir takvim belirlenmediği belirtildi.

Bu gelişme, Türkiye'nin elektrikli araç üretim üssü olma hedefleri açısından önemli bir belirsizlik yaratıyor. BYD'nin Türkiye'ye yaptığı yatırım taahhüdü sayesinde Çin'den ithal edilen araçlara uygulanan ek gümrük vergilerinden muaf tutulduğu biliniyordu. Projenin askıya alınmasıyla birlikte, şirketin Türkiye'ye ithal ettiği otomobillere ek gümrük vergisi uygulanması ve bunun da fiyat artışlarına yol açması bekleniyor. Ayrıca, yatırım taahhüdünü yerine getirmeyen BYD için mevzuatın öngördüğü yaptırımların ve yüklü bir ceza tutarının gündeme gelebileceği belirtiliyor.

BYD'nin bu kararının ardında, Avrupa Birliği'nin Çin menşeli elektrikli araçlara uyguladığı gümrük vergileri önemli bir rol oynuyor. Şirket, bu vergileri aşmak ve bölgede doğrudan üretici olmak amacıyla agresif bir yerelleşme stratejisi izliyor. Macaristan'ın Szeged kentindeki yeni tesisinin 2026'nın dördüncü çeyreğinde tam araç montajına başlaması bekleniyor. Bu tesis, BYD'nin Avrupa'daki ilk binek araç fabrikası olacak ve başlangıçta yıllık 150 bin adet araç üretim kapasitesine sahip olacak.

BYD'nin Avrupa'daki satışları geçtiğimiz yıl %270 artarak yaklaşık 188 bin araca ulaşırken, 2026'nın ilk beş ayında da %144 artışla 100 bin adedi geçti. Ancak Türkiye pazarında, 2025'te 45.537 araç satarak ülkenin en çok satan şarj edilebilir hibrit ve yeni enerji aracı markası olmasına rağmen, 2026 Ocak-Mayıs döneminde satışları bir önceki yıla göre %63,9 düşüşle 6.726 adede geriledi. Bu dönemde yerli marka Togg, BYD'yi geride bırakarak pazar liderliğini ele geçirdi. Analistler, BYD'nin bu stratejik değişikliğinin, şirketin küresel rekabet gücünü artırma ve hedef pazarlarında daha etkin bir konuma gelme çabası olarak yorumluyor. Türkiye'deki yatırımın geleceği ise belirsizliğini koruyor.