BYD Szeged'de işçi hakları iddiaları AB'de soruşturma başlattı

Szeged, Macaristan’da inşa edilen ve BYD’nin Avrupa’daki ilk büyük yolcu otomobili fabrikası olarak tanımlanan tesiste, New York merkezli hak örgütü China Labor Watch (CLW) tarafından hazırlanan raporun ardından işçi hakları ihlalleri iddiaları yoğunlaştı. CLW, saha görüşmeleri ve belgelerle bazı Çinli göçmen işçilerin haftada yedi gün çalıştırıldığı, 12–14 saatlik mesailer yapıldığı ve işe alım ücretleri nedeniyle borç köleliği benzeri durumlarla karşılaştığını aktardı.

Olayın kamuoyuna yansımasının ardından Avrupa Parlamentosu’na yazılı soru sunuldu; parlamento sorusunda CLW raporundaki bulgulara atıf yapılarak Avrupa Komisyonu’ndan açıklama ve inceleme talepleri yöneltildi. Raporda ayrıca ücretlerin kısmen alıkonulduğu, bazı işçilerin iş görüşmeleri ya da denetimler sırasında gerçek çalışma saatlerini gizlemeye zorlandığı ve vize türü ihlalleri bulunduğu kaydedildi. Haberlere göre şantiyede Şubat 2026’da bir iş kazası sonucu ölüm de meydana gelmişti; BYD bu ölümün alt yüklenicinin yürüttüğü vinç operasyonunda olduğunu doğruladı.

Bu gelişme, BYD’nin Avrupa pazarındaki imajı ve tedarik zinciri denetimleri açısından risk oluşturuyor. Şirketin AB’deki faaliyetleri ve üretim planları, yatırımcı algısı ile rekabetçi avantajlarını etkileyebilecek şekilde soruşturma altında. Ayrıca daha önce Brezilya’daki BYD projelerinde benzer iddialar kaydedilmiş; bu vaka, çok uluslu üretim ve taşeron ağlarının denetim boşluklarına işaret ediyor.

Piyasalar açısından doğrudan bir fiyat şoku henüz gözlemlenmemekle birlikte, gelişme yatırımcıların regülasyon riskine ve şirket itibarı riskine dikkat çekmesine neden oldu. AB kurumlarının ve Macaristan yerel denetim makamlarının atacağı adımlar, BYD’nin Avrupa tedarik ve üretim maliyetleri üzerinde belirsizlik yaratabilir; gerektiğinde denetim ve yaptırım mekanizmaları devreye girebilir.

Analistler, CLW raporu ve Avrupa Parlamentosu’nun soruşturma talebinin ardından BYD ve tedarikçiler üzerinde hem hukuki hem de itibar baskısının artabileceğini, şirketin denetim uygulamalarını sıkılaştırması gerektiğini belirtiyor. Önümüzdeki dönemde AB kurumlarının soruşturma sonuçları, alt yüklenici ilişkilerinin yeniden düzenlenmesi ve yatırımcı açıklamaları piyasa ve tedarik zinciri risklerini şekillendirecek. Şeffaf denetimler ve hak temelli uygulamalar, yatırımcı güvenini korumak için anahtar olacak.