Burnham, İngiltere Ekonomisini Dönüştürmek İçin Starmer'ın Hatalarından Ders Almalı

Önde gelen ekonomist Jonathan Portes, The Guardian için kaleme aldığı makalesinde, Birleşik Krallık'ın müstakbel başbakanı Andy Burnham'ın ülkenin ekonomik gidişatını yeniden şekillendirmek için Keir Starmer ve Rachel Reeves liderliğindeki mevcut İşçi Partisi hükümetinin temkinli yaklaşımından ders çıkarması gerektiğini savunuyor. Portes'a göre, Starmer ve Reeves'in kamu maliyesinde sağladığı istikrar önemli bir başarı olsa da, bu durum ekonomiyi sadece dengelemekle sınırlı kalmış, uzun vadeli yapısal sorunlara köklü çözümler sunamamıştır. Yeni liderliğin, ekonomiyi sadece stabilize etmek yerine dönüştürmeyi hedefleyen daha iddialı politikalar benimsemesi gerektiği belirtiliyor.

Keir Starmer ve Maliye Bakanı Rachel Reeves yönetimindeki İşçi Partisi hükümeti, göreve geldiği günden bu yana mali disiplini ve ekonomik istikrarı önceliklendirdi. Bu yaklaşım, önceki Muhafazakâr hükümetlerin kemer sıkma politikaları, Brexit, enflasyon şoku ve Liz Truss dönemi gibi ekonomik belirsizliklerle dolu süreçlerin ardından piyasalara güven verme amacı taşıdı. Nitekim, Reeves'in açıklamaları ve uyguladığı mali kurallar, devlet tahvili piyasalarında istikrarın sağlanmasına yardımcı oldu ve bütçe açığının kontrol altına alınmasında mesafe kat edildi. Ancak Portes, bu istikrarın Birleşik Krallık ekonomisinin temel sorunlarını çözmekte yetersiz kaldığını vurguluyor. On yılı aşkın bir süredir devam eden zayıf verimlilik artışı, düşen yaşam standartları, kötüleşen kamu hizmetleri ve aşırı merkezileşme gibi sorunlar hala ülkenin önündeki en büyük engeller arasında yer alıyor.

Rachel Reeves, son dönemde yaptığı açıklamalarda, İşçi Partisi'nin iktidara geldiği iki yıl içinde alınan kararlar sayesinde ekonominin güçlendiğini ve vaat edilen değişimin sağlandığını belirtti. Maliye Bakanı, elde edilen güvenilirliğin ve inşa edilen istikrarın, Birleşik Krallık'ın her bölgesinde büyüme ve fırsat yaratmanın tek yolu olduğunu savundu. Ancak, Reeves dönemindeki ekonomik performans, başlangıçtaki "ekonomiyi canlandırma" hedeflerinin gerisinde kaldı. Yine de, 2024 ortalarından bu yana G7 ülkeleri içinde bazı Avrupa ülkelerini geride bırakırken, ABD ve Kanada'nın gerisinde kaldı. Andy Burnham'ın başbakanlık koltuğuna oturmasıyla birlikte Reeves'in görevinden ayrılması bekleniyor ve halefinin de benzer zorluklarla karşılaşacağı öngörülüyor.

Mevcut hükümetin mali disiplin ve istikrar odaklı politikaları, yatırımcı güveninin yeniden tesis edilmesine katkıda bulundu. Özellikle devlet tahvili piyasalarında yaşanan dalgalanmaların önüne geçilmesi, ülkenin kredi notu ve uluslararası finans çevrelerindeki algısı açısından olumlu bir etki yarattı. Ancak, Jonathan Portes'un işaret ettiği üzere, bu istikrar tek başına ekonomik büyümeyi hızlandırmaya yetmedi. Birleşik Krallık ekonomisi, uzun süredir düşük verimlilik artışı ve zayıf yatırım ortamıyla mücadele ediyor. Bu durum, hisse senedi piyasalarında da uzun vadeli getiriler üzerinde baskı oluştururken, reel sektörde yenilikçilik ve genişleme potansiyelini sınırlıyor. Ekonomik büyümenin yavaş seyri, tüketicilerin harcama gücünü etkileyerek perakende ve hizmet sektörlerinde de belirsizlik yaratmaya devam ediyor.

Birleşik Krallık, Brexit sonrası dönemde Avrupa Birliği ile yeni bir ekonomik ilişki kurma çabası içinde. Bu süreç, ticaret hacimleri, işgücü piyasaları ve yabancı yatırımlar üzerinde önemli etkiler yarattı. Starmer ve Reeves'in "istikrar" odaklı politikaları, bu belirsizlik ortamında öngörülebilirlik sağlamayı amaçladı. Ancak eleştirmenler, bu yaklaşımın ülkenin potansiyel büyüme fırsatlarını kaçırmasına neden olduğunu savunuyor. Andy Burnham'ın liderliği, yetki devri, vergi politikaları ve göç gibi konularda daha proaktif adımlar atarak ekonomiyi canlandırma potansiyeli taşıyor. Özellikle bölgeler arası eşitsizliklerin giderilmesi ve Londra dışındaki bölgelerde büyümenin teşvik edilmesi, Burnham'ın temel hedefleri arasında yer alıyor.

Analistler ve ekonomistler, Andy Burnham'ın başbakan olması durumunda, Keir Starmer ve Rachel Reeves'in belirlediği mali kurallara bağlı kalacağını ancak büyüme odaklı politikaları daha fazla ön plana çıkaracağını bekliyor. Jonathan Portes, Burnham için "güvenilirliği terk etmeden kullanma, mali sorumluluktan kaçınmadan onu doğru tanımlama" çağrısında bulunuyor. Portes'a göre, büyüme, adalet ve açıklık Birleşik Krallık için artık ayrılmaz kavramlar. Kapalı bir ülkenin daha fakirleşeceğini ve yatırım yapmayan bir ülkenin büyüyemeyeceğini belirtiyor. Önümüzdeki dönemde, Burnham hükümetinin yetki devri, altyapı yatırımları ve işgücü piyasası reformları gibi alanlarda daha cesur adımlar atarak uzun vadeli ekonomik dönüşümü hedeflemesi bekleniyor. Ancak, zayıflayan büyüme görünümü ve Orta Doğu'daki çatışmaların tetiklediği artan enflasyonist baskılar, yeni hükümetin mali alanını sınırlayabilir ve ekonomik hedeflere ulaşmasını zorlaştırabilir.