Britanya Konut Piyasasında Satış Süreleri Uzuyor: İpotek Dalgalanması Etkisi

Büyük Britanya genelindeki konutların yaklaşık yarısının, ipotek piyasasında gözlemlenen oynaklık ve potansiyel alıcıların daha iyi bir anlaşma beklentisiyle 'bekle ve gör' yaklaşımı sergilemesi nedeniyle geçen yıla kıyasla daha uzun sürede satıldığı bildirildi. Emlak platformu Zoopla tarafından hazırlanan bir rapora göre, İngiltere, İskoçya ve Galler'deki 363 yerel yönetimin 180'inde konutların satış süresi bir yıl öncesine göre uzadı.

Raporda belirtildiği üzere, ulusal ortalama satış süresi 42 gün ile değişmezken, bu durum bölgesel bazda büyük farklılıkları gizliyor. Bazı bölgelerde alıcılar işlemlerini hızlandırırken, diğerlerinde ipotek maliyetlerindeki belirsizlik daha temkinli bir yaklaşıma yol açtı. Özellikle, sekiz yerel yönetimde ortalama satış süresi iki ay veya daha fazla sürerken, Doğu Midlands'daki Melton'da bu süre 76 güne, Londra'daki Westminster ve Güney Batı'daki Teignbridge'de ise 63 güne ulaştı. Öte yandan, İskoçya'daki 10 pazar, Falkirk'in 11 günlük ortalama satış süresiyle en hızlı satış yapan bölgeler olarak öne çıktı.

İpotek piyasasındaki bu dalgalanma, özellikle İran savaşı ile birlikte finansal piyasaların sarsılmasıyla yoğunlaştı. Orta Doğu'daki bu çatışma, küresel enflasyonist baskıların yeniden canlanacağı ve İngiltere Merkez Bankası'nı faiz oranlarını artırmaya zorlayacağı endişesiyle birçok kredi kuruluşunun mart ayında ipotek tekliflerini geri çekmesine neden oldu. Yılın başından bu yana artan ortalama ipotek faiz oranları, alıcı maliyetlerini yükselterek genel bir temkinli duruşa yol açtı ve birçok bölgesel konut piyasasında alıcı bulma süresini uzattı.

Bu durum, konut piyasasında belirgin bir ayrışmaya neden oldu. Alıcı talebi geçen yıla göre düşük seyretse de, taahhütlü alıcılar sayesinde anlaşmaya varılan satışlar daha dirençli kaldı. Zoopla verilerine göre, mart 2026'da alıcı talebi bir yıl öncesine göre %13 daha düşüktü. Ancak, ipotek onayı almış veya taşınma ihtiyacı olan 'kararlı alıcılar' piyasa aktivitesini desteklemeye devam ediyor. Bu durum, piyasanın geneline yayılan bir 'bekle ve gör' tutumuna rağmen, bazı bölgelerde satış hacimlerinin istikrarlı kalmasını sağlıyor.

Daha geniş ekonomik ve politik bağlamda, İran savaşının küresel enerji fiyatları ve tedarik zincirleri üzerindeki etkisi, enflasyonist baskıların devam etmesine ve dolayısıyla İngiltere Merkez Bankası'nın para politikası kararlarını etkilemesine neden oluyor. Yüksek borçlanma maliyetleri, özellikle ilk kez ev alacaklar ve ipoteklerini yenileyecek hane halkları için satın alınabilirliği zorlaştırıyor. Piyasa, son yıllardaki büyük şoklara karşı dirençli olsa da, enflasyon, ipotek oranları, tüketici güveni, enerji fiyatları ve küresel olaylara karşı daha hassas hale geldi.

Zoopla İcra Direktörü Richard Donnell, yavaşlayan piyasalardaki satıcılara 'bekle ve gör' yaklaşımından kaçınmalarını tavsiye etti. Donnell, ulusal satış süresinin değişmemesinin, yerel piyasalar arasındaki gerçek bir ayrımı gizlediğini vurgulayarak, evlerini satmak isteyenlerin yerel bir emlak uzmanıyla görüşmeleri ve fiyatlandırmayı baştan doğru yapmaları gerektiğini belirtti. Zoopla daha önce, talep istikrarlı kaldığı sürece yakın vadede konut fiyat artışında bir yavaşlama beklemediğini ifade etmişti, ancak bu, zayıflayan talebin daha düşük satış hacimlerine dönüşmemesine bağlı olacak.