Brexit'in İngiltere Ekonomisine 10 Yıllık Maliyeti: Büyüme ve Yatırımlar Darbe Aldı

Birleşik Krallık'ın Avrupa Birliği'nden (AB) ayrılma kararının üzerinden yaklaşık on yıl geçmesinin ardından, ülkenin ekonomik performansı üzerindeki uzun vadeli etkiler giderek daha net bir şekilde ortaya çıkıyor. Uzmanlar, Brexit'in başlangıçta öngörülen anlık ekonomik çöküşü tetiklemese de, İngiltere ekonomisini beklenen büyüme rotasından saptırarak hanehalkı ve işletmeler için önemli ve kümülatif maliyetler yarattığı konusunda hemfikir. Yeni araştırmalar, Brexit'in ekonomik faturasının ilk tahminlerden çok daha yüksek olduğunu gösteriyor.

Yapılan analizlere göre, 2025 yılına gelindiğinde Brexit'in Birleşik Krallık'ın gayri safi yurtiçi hasılasını (GSYH) AB içinde kalması durumunda olacağından %6 ila %8 oranında azalttığı tahmin ediliyor. Bu, ülkenin GSYİH'sında 180 milyar ila 240 milyar sterlinlik bir kayba işaret ediyor. İş yatırımları, Brexit'in neden olduğu belirsizlik nedeniyle %12 ila %18 oranında düşük seyretti. Üretkenlikte ise %3 ila %4'lük bir gerileme yaşandı. İngiltere Bütçe Sorumluluğu Ofisi (OBR) gibi kurumlar da uzun vadede üretkenliğin %4 azalacağını öngörüyor.

Ticaret cephesinde de ciddi aksaklıklar yaşandı. İngiltere'nin AB ile mal ticareti, Brexit öncesi trendlere ve benzer ekonomilere kıyasla daha zayıf bir performans sergiledi. Mal ihracatının %10 ila %15 oranında azaldığı, ithalatın da benzer şekilde etkilendiği belirtiliyor. Özellikle 2021-2023 döneminde İngiltere'nin AB'ye ihracatı %27, AB'den ithalatı ise %32 düştü. AB ile Ticaret ve İşbirliği Anlaşması'nın (TCA) gümrük vergilerini ortadan kaldırmasına rağmen, yeni tarife dışı engeller, bürokrasi ve gecikmeler işletmeler için ek maliyetler yarattı. Öte yandan, hizmet ticareti mal ticaretine göre daha güçlü bir performans sergiledi.

Bu ekonomik gelişmeler hanehalkı üzerinde de doğrudan bir etki yarattı. Sterlinin değer kaybetmesiyle birlikte yaşam maliyetleri yükseldi ve hanehalklarının alım gücü azaldı. Ortalama bir İngiliz hanehalkının reel gelirlerinde yıllık 2.519 ila 5.573 sterlin arasında bir kayıp yaşandığı tahmin ediliyor. Gıda enflasyonu ise Brexit sonrası dönemde hanehalklarının gıda faturalarına 7 milyar sterlinlik ek bir maliyet getirdi. Düşük gelirli hanehalkları bu durumdan orantısız şekilde daha fazla etkilendi. İşgücü piyasasında da istihdam ve işgücü üretkenliğinin karşılaştırılabilir ülkelere göre %4 daha düşük olduğu belirtiliyor.

Brexit'in ekonomik etkileri, Birleşik Krallık'ın finansal kriz sonrası dönemdeki düşük üretkenlik büyümesi ve zayıf yatırım gibi mevcut ekonomik zayıflıklarını daha da derinleştirdi. Ayrılık süreciyle birlikte ortaya çıkan uzun süreli siyasi belirsizlik, işletmelerin yatırım kararlarını ertelemesine neden olan temel faktörlerden biri oldu. AB'den göçün azalması, özellikle konaklama, tarım ve imalat gibi sektörlerde işgücü sıkıntısına yol açtı; AB dışından gelen göçmenler bu açığı tam olarak kapatamadı.

Ekonomistler arasında genel kanı, Brexit'in Birleşik Krallık ekonomisine zarar verdiği yönünde. On yıl sonra bile, kamuoyunda Brexit'in olumsuz etkilerine dair farkındalık artmış durumda ve anketler, vatandaşların %60'ından fazlasının AB'ye yeniden katılmak istediğini gösteriyor. İşçi Partisi lideri Keir Starmer'ın başbakanlığı döneminde Avrupa ile daha yakın ilişkiler kurma arayışları hız kazandı. Ancak, işgücünün serbest dolaşımı gibi 'kırmızı çizgiler' nedeniyle tam üyeliğin yeniden sağlanması politik olarak karmaşık bir süreç olarak görülüyor ve mevcut ekonomik kayıpların tamamının telafi edilmesi zor görünüyor.