BM, İran'ın Hürmüz Boğazı Egemenlik İddialarını Reddetti, Gerilim Tırmanıyor

Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) Yönetim Konseyi, İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki egemenlik iddialarını ve su yolu trafiğini kontrol etmek amacıyla tek taraflı olarak bir organ kurma kararını reddettiğini açıkladı. Cuma günü varılan uzlaşmaya göre, üye ülkelerin İran'ın bu tür girişimlerini tanımaması gerektiği vurgulandı. Bu gelişme, küresel enerji tedarikinin can damarı olan stratejik boğazda denizcilik güvenliği ve uluslararası hukuk konusunda ciddi endişeleri beraberinde getirdi.

Londra merkezli BM denizcilik ajansı IMO, uluslararası deniz taşımacılığının güvenliğini ve emniyetini düzenlemekten sorumludur. 40 üyeli Yönetim Konseyi'nin bu hafta yapılan oturumunda, hayati önem taşıyan denizcilik rotalarının korunması masaya yatırıldı. Basra Körfezi ülkeleri, ABD ve İran, boğazın geleceği konusunda sert tartışmalar yaşadı. İran'ın kısa süre önce kurduğu Basra Körfezi Boğazı Otoritesi, Haziran ayında yayınladığı bir bildiriyle, geçerli bir geçiş izni olmaksızın hiçbir geminin su yolundan geçmesine izin verilmeyeceğini duyurmuştu.

Bu karara yol açan süreçte, ABD ve İran bu hafta karşılıklı düşmanlıklar sergiledi. Washington'ın Tahran'ın gerçekleştirdiğini belirttiği gemi saldırıları sonrasında ABD askeri hava saldırıları düzenlendi. Bu saldırılar, küresel petrol arzının toparlanmasına ilişkin endişeleri yeniden alevlendirdi ve ABD ile İran arasında dört aydan uzun süren çatışmayı sona erdirmeye yönelik geçici ateşkesin kırılganlığını gözler önüne serdi. IMO Konseyi, İran'ın bu tek taraflı kararlarını “şiddetle kınadığını” bildirdi ve üye devletlere, İran'ın egemenlik iddialarını ve üçüncü devletlerin deniz bölgeleri üzerindeki yetki iddialarını tanımama çağrısı yaptı.

Söz konusu gelişmeler piyasalarda belirgin etkilere neden oldu. Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik durumunun kötüleşmesiyle birlikte ticari gemi trafiği keskin bir düşüş yaşadı. Kpler'den alınan denizcilik verilerine göre, Perşembe günü boğazdan sadece altı kargo gemisi geçerken, Çarşamba günü bu sayı 21 idi. Bu durum, deniz trafiğinde önemli bir yavaşlamaya işaret ediyor. Gerilimlerin artmasıyla ham petrol fiyatları geçici olarak yükseldi ve varil başına yaklaşık 77 dolara ulaştı. Uluslararası Denizcilik Örgütü Genel Sekreteri Arsenio Dominguez, gerilimler yüksek kaldığı sürece gemi sahiplerini ve işletmecilerini Hürmüz Boğazı'ndan geçerek mürettebatı gereksiz risklere maruz bırakmaktan kaçınmaya çağırdı.

Bu olaylar, ABD ile İran arasındaki daha geniş bölgesel ve siyasi gerilimin bir parçası olarak değerlendirilmelidir. Hürmüz Boğazı, dünya petrolünün yaklaşık beşte birinin ve önemli miktarda sıvılaştırılmış doğal gazın geçtiği stratejik bir geçittir. Bölgedeki herhangi bir istikrarsızlık, küresel enerji piyasaları üzerinde doğrudan ve geniş kapsamlı etkilere sahiptir. İran, IMO Konseyi'nde bir sandalyeye sahip olmamakla birlikte, kendisine yöneltilen “seçici, siyasi güdümlü ve hukuken temelsiz iddiaları” reddettiğini belirtti. İranlı yetkililer, uygulanan tedbirlerin denizcilik güvenliğini ve emniyetini sağlamayı, İran'ın egemenliğini ve hayati güvenlik çıkarlarını korumayı amaçladığını ve boğazın kapanması anlamına gelmediğini ifade etti.

Piyasa analistleri, bölgedeki jeopolitik risklerin yakın vadede yüksek kalmaya devam edeceğini öngörüyor. Uluslararası toplumun İran üzerindeki baskısı artarken, Tahran'ın denizcilik faaliyetleri üzerindeki kontrol iddialarından geri adım atıp atmayacağı belirsizliğini koruyor. Bu durum, küresel tedarik zincirleri ve enerji fiyatları üzerinde sürekli bir risk faktörü oluşturmaya devam edecek ve yatırımcıların dikkatle izlemesi gereken bir gelişme olarak öne çıkıyor.