Bank of Canada: Jeopolitik riskler, ticaret gerginliklerini solladı

Bank of Canada (Kanada Merkez Bankası, BoC) tarafından yayımlanan çeyreklik işletme anketi, katılımcıların jeopolitik riskleri ülke ekonomisi için artık en büyük tehdit olarak gördüğünü ortaya koydu. Anketin Şubat başında yürütülen ana turu, İran savaşının başlamasından hemen önce iş görünümünde toparlanma sinyalleri verdi; savaşın başlaması üzerine bankanın Mart ayında etkileneceğini düşündüğü şirketlerle ek görüşmeler yaptığı belirtildi.

Anketin ana turu 5–25 Şubat tarihlerinde 100 firma ile gerçekleştirildi; 28 Şubat’ta savaşın başlamasından sonra bankanın doğrudan etkilenmesi muhtemel 20 firmayla Mart ayında ayrı bir anket daha yapılması dikkat çekti. İşletmeler özellikle yakıt, nakliye (freight), gübre ve döviz kurlarındaki hareketleri işaret ederek girdi fiyatı beklentilerini yukarı yönlü revize ettiklerini bildirdi. Anket ayrıca iş görünümü göstergesinin -0,36’ya yükseldiğini ve bunun 2022 dördüncü çeyreğinden bu yana en yüksek seviye olduğunu kaydetti.

Girdi maliyetlerindeki artış tarım, enerji, imalat ve ulaştırma gibi yakıt yoğun sektörlerde hemen hissedildi; diğer sektörler de tedarikçi kanallarından gelecek maliyet yansımalarını bekliyor. Para piyasaları yıl içinde bir kez 25 baz puanlık faiz artışı fiyatlıyor; Bank of Canada Başkanı Tiff Macklem ise savaş kaynaklı kısa vadeli enflasyon beklentisi sıçramasından endişe duymadığını söyledi. Bu bulgular, enflasyon görünümü ve para politikası tepki mekanizması açısından yakından takip ediliyor.

Anketin vurguladığı bir diğer nokta, ABD ile yaşanan ticaret gerginliklerinin firmalar için artık daha az öncelikli hale gelmiş olması ve geleceğe dönük satış beklentilerinin tarihsel ortalamalarına geri döndüğüne işaret etmesiydi. Buna paralel olarak daha fazla şirket yatırımını verimlilik artışına ve kapasite genişletmeye yönlendiriyor; rutin bakım harcamaları göreli olarak geri planda kaldı. Bu değişim, ekonomik toparlanma sinyali olarak yorumlanıyor olsa da jeopolitik kaynaklı maliyet baskıları riskleri canlı tutuyor.

Analistler, kısa vadede petrol ve enerji fiyatlarındaki gelişmelere bağlı olarak BoC’nin politika duruşunun şekilleneceğini belirtiyor. Eğer enerji fiyatları kalıcı şekilde enflasyon üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturursa bankanın ek sıkılaştırma adımları atması gerekebilir; aksi takdirde ağustos ve sonrasında politika beklentileri yeniden dengelenebilir. Anketin iş gücü ve yatırım niyeti verileri ise önümüzdeki 12 ayda istihdamın desteklenebileceğine işaret ediyor, bu da ekonomik aktivitede şoklara rağmen dayanıklılık sinyali veriyor.