Aramco tedarik zincirinde işçi ihlalleri: FairSquare raporu ortaya koydu

FairSquare adlı insan hakları kuruluşunun yayımladığı yeni rapor, Suudi Arabistan’da Aramco’ya bağlı projelerde çalışan göçmen işçilerin ciddi güvenlik riskleriyle karşılaştığını ve yaralanma veya ölüm vakalarında tazminat taleplerinin genellikle karşılanmadığını belgeliyor. Rapor, Aramco’nun doğrudan istihdam etmediği fakat tedarik zinciri üzerindeki etkisinin bu işçilerin çalışma koşullarını belirlediğini vurguluyor.

Rapor 23 ayrı iddiayı ve çok sayıda tanıklığı içeriyor; örneğin Nepal vatandaşı Shrawan Shah Rauniyar’ın bir forkliftten düşen ağır metal kiriş sonucu bacaklarının kırıldığı, hastanede tedavi gördüğü ancak sorumluluktan kaçmak amacıyla sendikal veya hukuki haklarını talep etmeye çalıştığında işveren tarafından tehdit edilip üç hafta sonra zorla ülkesine gönderildiği ifade ediliyor. FairSquare ayrıca işçilerin aşırı çalışma saatleri, yüksek sıcaklık maruziyeti ve yetersiz barınma koşullarıyla karşılaştığını tespit ediyor.

Bu iddialar, Aramco’nun küresel sponsorlukları ve 2034 Dünya Kupası gibi büyük etkinliklerdeki görünürlüğüyle aynı zamana denk geliyor; şirketin finansal gücü ve kârlılığı eleştirilerin odağında. Aramco’nun 2026 birinci çeyrek kârının artması, şirketin lojistik ve tedarik harcamalarını karşılayabilecek kaynaklara sahip olduğunu gösteriyor, ancak adli ve etik sorumluluklar tartışma konusu olmaya devam ediyor. Bu durum yatırımcı algısını ve kurumsal itibar risk primini etkileyebilir.

İnsan hakları izleme kuruluşları Human Rights Watch ve Business & Human Rights Resource Centre da benzer tespitler yaparak Suudi projelerindeki ölümlerin sıklığı, ölüm kayıtlarındaki “doğal sebepler” sınıflandırmasının yaygınlığı ve adli sürecin şeffaf olmaması nedeniyle ailelerin tazminat almasının zorlaştığını raporladı. Bu tespitler, Aramco gibi büyük enerji şirketlerinin tedarik zinciri uygulamalarının küresel yatırımcı ve regülatörler tarafından daha sıkı izleneceğine işaret ediyor.

Analistler, kısa vadede şirketin hisse performansının küresel enerji piyasası ve petrol fiyatlarındaki dalgalanmaya daha fazla bağlı kalacağını; ancak orta-uzun vadede tedarik zinciri ve itibar risklerinin maliyet olarak ortaya çıkabileceğini belirtiyor. Kurumsal sosyal sorumluluk ve çalışan güvenliğiyle ilgili eksiklerin düzeltilmemesi halinde hem hukuki tazminat yükümlülükleri hem de marka değer kaybı yatırımcı kararlarını etkileyebilir. Bu bağlamda Aramco ve yüklenicilerin şeffaf soruşturmalar başlatması ve tazminat süreçlerini hızlandırması bekleniyor.