Araç balonu ABD'yi sarmalıyor: Alıcılar negatif özkaynakla borçta

Amerika'da pandemi sonrası yükselen araç fiyatları ve uzayan kredi vade yapısı, birçok alıcının araç değerinin altında borç taşır hale gelmesine yol açtı; bu durum artık sistemik bir borç tuzağına dönüşüyor. Edmunds verilerine göre 2025 son çeyreğinde takasa verilen araçların %29,3'ü negatif özkaynak taşıyordu ve ortalama batık bakiye rekor seviyeye yükselerek 7.214 dolara ulaştı.

Bu eğilim nasıl gelişti? Pandemi döneminde tedarik daralmaları ve yüksek talep yeni ve kullanılmış araç fiyatlarını yukarı çekti; aynı dönemde uzun vadeli (72-84 ay) krediler yaygınlaştı. Edmunds'in çeyreklik verileri 2021'de ortalama negatif özkaynağın yaklaşık 4.200 dolar olduğunu gösteriyor; bugün ise bu tutar birkaç yılda %40'ı aşan bir artış kaydetti, bazı dönem hesaplamalarında çok daha yüksek artışlar görüldü. Bu veriler, alıcıların bir sonraki araç alımında önceki borçlarını devrettiğini ve toplam finansman tutarının yükseldiğini ortaya koyuyor.

Piyasalar ve sektör açısından sonuçlar somut: Tüketicilerin aylık ödeme yükleri yükseliyor, kredi vadeleri uzadıkça özkaynak toparlanması yavaşlıyor ve bu da yeniden ticareti zorlaştırıyor. Edmunds'e göre negatif özkaynak taşıyan alıcılar yeni kredi alırken ortalama olarak diğerlerine göre daha yüksek aylık ödeme ve daha yüksek toplam finansman tutarıyla karşılaşıyor; Q4 2025'te bu alıcıların ortalama aylık ödemesi 916 dolar olup sektör ortalamasının oldukça üzerinde gerçekleşti.

Daha geniş ekonomik bağlamda ise bu tablo, kredi performansı ve tüketici kırılganlığı üzerinde baskı oluşturuyor. Federal Reserve Bankalarının ve çalışma gruplarının analizleri, 2021–2023 döneminde verilen kredilerin daha yüksek borç/gelir oranlarıyla karakterize olduğunu ve 2025'te 60+ gün gecikme oranlarında yükseliş görüldüğünü gösteriyor; negatif özkaynak sorunu bu gecikmelerin kalıcılaşmasına katkı sağlıyor. Bu nedenle düzenleyiciler ve yatırımcılar hem kredi kalitesi hem de varlık değerlemeleri açısından riskleri daha yakından izliyor.

Analistler ne diyor ve ileriye dönük beklenti nedir? Uzmanlar, araç değerleri normale dönse bile pandemi döneminde oluşan yüksek bakiye ve uzun vadelerin kısa sürede düzelmeyeceğini, bunun da borç devretme (rollover) döngüsünü besleyerek daha uzun vadede kredi kayıpları riskini artırabileceğini belirtiyor. Kısa vadede, kredi verenlerin onay kriterlerini sıkılaştırması, kredi vadelerinin yeniden dengelenmesi ve tüketici tarafında daha temkinli davranış bekleniyor; ekonomik büyüme yavaşlarsa veya işsizlik yükselirse otomotiv kredi portföylerinde bozulma riski artabilir.