AI Rallisi Sonrası Piyasa Düzeltmesi Bekleniyor: Avrupa Merkez Bankası Uyardı

Avrupa Merkez Bankası (ECB) bünyesindeki ekonomistler, yapay zeka (AI) teknolojilerine olan yoğun ilgiyle tetiklenen teknoloji hisselerindeki "baş döndürücü yükselişin" ardından piyasalarda bir düzeltmenin kaçınılmaz olabileceği konusunda önemli uyarılarda bulundu. Bankanın blogunda yayımlanan analize göre, AI'ın ekonomiyi dönüştürme potansiyeli ne kadar büyük olursa olsun, mevcut hisse senedi değerlemeleri geçmiş teknolojik devrimlerin kalıplarına benzer şekilde bir düzeltme riski taşıyor. Bu durum, yatırımcıların aşırı iyimserliğinin veya riskin ekonomi geneline yayılmasının bir sonucu olarak ortaya çıkabilecek bir geri çekilmeye işaret ediyor.

ECB ekonomistleri Malin Andersson, Stefano Corradin, Kalin Nikolov, Johannes Breckenfelder ve Maria Antonietta Viola tarafından hazırlanan analiz, piyasa düzeltmesine yol açabilecek iki ana mekanizma öne sürüyor. İlk olarak, "rasyonel bakış açısına" göre, AI'ın yaygınlaşmasıyla riskin tek bir sektörden tüm ekonomiye yayılması, yatırımcıların daha yüksek bir risk primi talep etmesine neden olabilir. Bu durum, şirket kârlarındaki artış bu prim talebini karşılamazsa hisse fiyatlarında düşüşe yol açacaktır. İkinci olarak, "davranışsal bakış açısı" ise, yatırımcıların aşırı iyimserliğinin fiyatları temel değerlerin üzerine çıkarmasıyla bir düzeltmenin tetiklenebileceğini belirtiyor. Bu senaryoda, piyasa duyarlılığı değiştiğinde fiyatlar, rasyonel bir yeniden fiyatlandırmadan daha keskin bir düşüş yaşayabilir.

ABD hisse senedi piyasası değerlemeleri, özellikle Robert Shiller tarafından geliştirilen döngüsel düzeltilmiş fiyat/kazanç (CAPE) oranıyla ölçüldüğünde, şu anda dot-com balonu dönemindeki tarihi zirvelere yakın seyrediyor. Avrupa bölgesi hisse senedi değerlemeleri de bir miktar artış gösterse de, ABD'deki kadar belirgin bir yükseliş gözlemlenmedi. Analizde, özellikle Alphabet (GOOGL), Amazon (AMZN), Apple (AAPL), Meta Platforms (META), Microsoft (MSFT), Nvidia (NVDA) ve Tesla (TSLA) gibi "Muhteşem Yedili" olarak adlandırılan teknoloji devlerinin mevcut değerlemeleri mercek altına alındı. Bu şirketlerin AI rallisindeki öncü rolü, piyasa genelindeki değerleme endişelerini artırıyor.

Olası bir düzeltmenin Avrupa ekonomisi ve piyasaları üzerinde ciddi sonuçları olabileceği vurgulanıyor. Euro Bölgesi hanehalkları, sigorta şirketleri ve emeklilik fonları, küresel endeks fonları aracılığıyla ABD teknoloji hisselerine, özellikle de Muhteşem Yedili şirketlerine önemli ölçüde doğrudan maruz kalıyor. Hanehalklarının bu hisselere olan maruziyeti yaklaşık 440 milyar avro civarında. Tarihsel olarak, ABD hisse senedi piyasasındaki gerilimlerin Euro Bölgesi borsalarını etkilediği göz önüne alındığında, bir ABD düzeltmesinin Avrupa piyasalarına sıçraması kaçınılmaz olabilir. Bu durum, piyasa duyarlılığını olumsuz etkileyebilir, kredi koşullarını sıkılaştırabilir ve Euro Bölgesi genelinde istihdamı olumsuz etkileyebilir.

ECB ekonomistleri, potansiyel bir piyasa şokunu hafifletme konusunda politika yapıcıların elindeki araçların sınırlı olduğuna dikkat çekiyor. Dot-com balonu sonrası dönemin aksine, mevcut durumda faiz oranları daha düşük seviyelerde bulunuyor ve hükümet bütçeleri daha kısıtlı. Bu durum, merkez bankaları ve mali otoritelerin, olası bir piyasa düzeltmesine karşı müdahale edebilme kabiliyetlerini "önemli ölçüde azaltıyor". Bu sınırlı politika alanı, AI kaynaklı bir düzeltmenin daha geniş çaplı bir finansal istikrarsızlığa yol açma riskini artırıyor.

Analistler ve ECB ekonomistleri, bir düzeltme beklentisinin AI rallisinin sona erdiği anlamına gelmediğini de belirtiyor. Eğer yapay zeka gerçekten dönüştürücü bir teknoloji olduğunu kanıtlarsa, değerlemeler gelecekte, bir düzeltmeden sonra bile çok daha yüksek seviyelere ulaşabilir. Ancak, bu yolculuğun hangi aşamasında olunduğunu önceden bilmenin imkansız olduğu vurgulanıyor. Bu belirsizlik, yatırımcıların temkinli olmasını gerektirirken, piyasa sakin görünse bile bir geri çekilmenin gerçekçi bir olasılık olduğu konusunda uyarıyor. Düzeltmenin kesin zamanlaması öngörülemez olsa da, geçmişteki teknolojik patlamalar ve ardından gelen düşüşler, bu tür kalıpların ancak geriye dönük olarak anlaşılabileceğini gösteriyor.