ABD Yüksek Mahkemesi Kararı Sonrası Şirketlere Milyarlarca Dolarlık Tarife İadesi Yağışı

Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Yüksek Mahkemesi'nin, eski Başkan Donald Trump döneminde Uluslararası Acil Ekonomik Yetkiler Yasası (IEEPA) kapsamında uygulanan geniş kapsamlı gümrük vergilerini Anayasa'ya aykırı bularak iptal etmesiyle, ABD hükümeti şirketlere milyarlarca dolarlık tarife iadesi yapmaya başladı. Bu karar, ithalatçılara ödedikleri vergilerin geri ödenmesinin önünü açarken, toplam iade miktarının 100 milyar doları aşması bekleniyor.

Şubat 2026'da Yüksek Mahkeme'nin aldığı 6'ya 3'lük kararda, IEEPA'nın Başkan'a gümrük vergisi uygulama yetkisi vermediği, vergi toplama ve gelir elde etme yetkisinin Kongre'ye ait olduğu belirtildi. Bu kararın ardından, ABD Gümrük ve Sınır Koruma Kurumu (CBP), 'Consolidated Administration and Processing of Entries (CAPE)' adlı yeni bir sistem aracılığıyla iade işlemlerini hızla yürütmeye başladı. Gümrük yetkililerine göre, yaklaşık 166 milyar dolarlık toplanan tarifelerin önemli bir kısmı şirketlere geri ödeniyor. Bazı şirketler zaten milyarlarca dolarlık iadeler alırken, bu durum özellikle Nike (NKE), Amazon (AMZN), Walmart (WMT), Target (TGT), Costco (COST), FedEx (FDX) ve UPS (UPS) gibi büyük ithalatçıları etkiledi.

Bu büyük ölçekli iadeler, birçok kesim tarafından 'kurumsal refah' olarak adlandırılıyor ve tüketicilerin tepkisini çekiyor. Zira şirketler daha önce gümrük vergilerinin maliyetini tüketicilere yansıttıklarını belirtmişti. Tüketici grupları ve bazı hukuki kuruluşlar, şirketlerin bu maliyetleri tüketicilere yansıtmasına rağmen iadeleri kendilerine saklamasını 'haksız zenginleşme' olarak görüyor ve bu nedenle Nike gibi şirketlere karşı davalar açılıyor. Hatta ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, bu iadeleri 'nihai kurumsal refah' olarak nitelendirerek şirketlere, maliyetleri tüketicilere yansıttılarsa bu parayı nasıl geri ödeyeceklerini sormuştu.

Bu gelişmenin piyasalar ve ekonomi üzerinde çeşitli etkileri gözlemleniyor. İadeler, bazı şirketlerin bilançolarına önemli katkılar sağlarken, örneğin Apple (AAPL) geçen çeyrek brüt kar marjına yaklaşık 2 puan ve hisse başına kazancına 0,11 dolar eklediğini bildirdi. Ancak, bu fonların tüketici harcamalarına doğrudan yansımaması, genel ekonomik canlanma üzerindeki etkisini sınırlıyor. Federal bütçe açısından ise, bu tarifelerden beklenen 3,3 trilyon dolarlık açık azaltma hedefi, iadeler nedeniyle ciddi şekilde düşüş gösterdi ve ulusal borcun 40 trilyon doları aştığı bir dönemde mali açığı artırıcı bir etki yarattı.

Siyasi bağlamda, Yüksek Mahkeme kararı, Başkan'ın ticaret politikalarında tek taraflı yetkilerini sınırlayan önemli bir emsal teşkil etti. Ancak Trump yönetimi, IEEPA kapsamındaki tarifeler iptal edilse de, Ticaret Yasası'nın 301. Maddesi gibi diğer yetkileri kullanarak yeni gümrük vergileri uygulama stratejisine geçti. Bu durum, ABD'nin ticaret politikalarında daha istikrarlı bir yol bulunana kadar belirsizliğin devam edeceğini gösteriyor.

Analistler ve piyasa beklentileri, şirketlerin bu iadeleri nasıl kullanacağının yakından takip edileceğini belirtiyor. Bazı şirketler (Walmart, Costco) fiyat indirimleri yapma veya belirli durumlarda müşterilere geri ödeme yapma sözü verirken, Apple gibi bazıları ise bu fonları ABD'deki üretim yatırımlarını artırmak için kullanacağını açıkladı. Ancak, artan enerji ve navlun maliyetleri gibi faktörler, iadelerin doğrudan tüketicilere yansımasını zorlaştırıyor. Önümüzdeki dönemde, tüketicilerin açtığı davaların seyri ve şirketlerin bu 'kurumsal refah'ı nasıl yönetecekleri, kamuoyu ve piyasalar tarafından dikkatle izlenecek.