ABD ve Japonya'dan Nadir Ortak Yen Müdahalesi: Kur 40 Yılın Dibinden Döndü

ABD ve Japonya, Japon yeninin dolar karşısında son 40 yılın en düşük seviyelerine gerilemesine karşı koymak amacıyla ortak bir döviz piyasası müdahalesine imza attı. Bu nadir görülen ve koordineli adım, 31 Temmuz 2026 Cuma günü gerçekleşirken, ABD Başkanı Donald Trump ve Japonya Maliye Bakanı Satsuki Katayama'dan gelen açıklamalarla 2-3 Ağustos 2026 tarihlerinde resmen doğrulandı. ABD'nin yene destek olmak üzere doğrudan piyasaya girmesi, 1998'deki Asya finansal krizinden bu yana ilk kez gerçekleşen bir yen alım müdahalesi olarak kayıtlara geçti.

Müdahale, yenin dolar karşısında 160-164 seviyelerine kadar gerilemesinin ardından geldi. Bu durum, Japonya'nın enerji ve gıda gibi hayati ithalat kalemlerinin maliyetini ciddi şekilde artırarak ülke ekonomisi üzerindeki enflasyonist baskıyı yoğunlaştırmıştı. ABD Başkanı Donald Trump, Washington'ın bu müdahaleyi "dostluk işareti" ve "dünya ekonomisi için iyi" olarak nitelendirirken, ABD'nin de bundan finansal fayda sağlayacağını belirtti. ABD Hazine Bakanı Scott Bessent de yenin "çok düşük değerli" olduğunu ifade ederek, gelecekte de ortak müdahalelere katılmaktan çekinmeyeceklerini vurguladı. Bessent'in not defterinde 5-10 milyar dolar değerinde yen alımı yapma planı yer aldığı basına yansıdı. Japonya Maliye Bakanı Satsuki Katayama ise müdahalenin "aşırı oynaklık ve düzensiz hareketlere" karşı yapıldığını ve gerekli olması halinde ek adımlar atmaktan çekinmeyeceklerini teyit etti.

Müdahalenin ardından döviz piyasalarında hızlı bir hareketlilik yaşandı. Japon yeni, ABD doları karşısında yüzde 1,4'e kadar değer kazanarak 155,20 seviyesine yükseldi ve önceki iki işlem günündeki yüzde 3,8'lik yükselişini pekiştirdi. USD/JPY paritesi 163 seviyesinin üzerinden 160'ın altına, ardından da resmi açıklamanın ardından 156,34'e kadar geriledi. Bazı kaynaklara göre parite yüzde 4 düşüşle 157,45 seviyelerine indi. Ancak, yenin hızla değer kazanması hisse senedi piyasalarında ters etki yarattı ve Nikkei endeksi düşüşle kapandı. Euro ve sterlin de dolar karşısında sırasıyla 1,5 ayın ve iki haftanın zirvelerine tırmandı.

Yenin uzun süreli değer kaybının temelinde, ABD Merkez Bankası (Fed) ile Japonya Merkez Bankası (BoJ) arasındaki önemli faiz farkı yatıyordu. Fed, faiz oranlarını yüzde 3,50-3,75 aralığında (bazı kaynaklara göre yüzde 5,25-5,50) tutarken, BoJ Temmuz 2026 toplantısında faizleri yüzde 1,0 seviyesinde sabit tutmuştu. Bu geniş faiz farkı, yatırımcıları düşük faizli yenden borçlanıp yüksek getirili dolara yatırım yapmaya teşvik eden "carry trade" işlemlerini cazip hale getirmişti. Japonya'nın enerji ve gıda gibi temel ürünlerdeki yüksek ithalat bağımlılığı da zayıf yenin ülke ekonomisi üzerindeki olumsuz etkilerini artırmıştı.

Analistler, bu ortak müdahalenin döviz piyasalarındaki aşırı oynaklığı azaltmada etkili olabileceğini ancak yenin kalıcı olarak güçlenmesi için daha kapsamlı yapısal değişikliklere ihtiyaç duyulduğunu belirtiyor. Müdahalenin kısa vadeli etkilerinin, destekleyici politika ayarlamaları olmadan geçici olabileceği düşünülüyor. Piyasa beklentileri, BoJ'un piyasaların fiyatladığından daha hızlı faiz artırımları yapabileceği yönünde ve bu durumun USD/JPY paritesinde daha fazla düşüşe yol açabileceği öngörülüyor. ABD'nin bu müdahaleye katılımı, zayıf yenin sadece Japonya için değil, aynı zamanda müttefikler ve ABD'nin ihracat rekabetçiliği için de bir sorun olarak görüldüğünü ortaya koyuyor. Bu, piyasa katılımcılarının artık yalnızca Japonya Maliye Bakanlığı'na karşı değil, Tokyo ve Washington'ın birleşik politika çıkarlarına karşı işlem yaptığı anlamına geliyor.