ABD Senatosu Trump’ın İran savaş yetkilerini sınırlamaya yönelik tasarıyı ilerletti

ABD Senatosu 19 Mayıs 2026 tarihinde Senatör Tim Kaine’in (D-VA) sponsorluğundaki İran’a karşı yürütülen askeri operasyonları kısıtlamayı amaçlayan savaş yetkileri tasarısını ilerletme yönünde prosedür oyu verdi; oylama 50-47 sonuçlandı ve tasarı nihai oylama için tartışma zemini kazandı.

Tasarıyı ilerletme oyu, tüm Demokratların büyük çoğunluğu ile dört Cumhuriyetçi senatörün (Rand Paul, Susan Collins, Lisa Murkowski ve Bill Cassidy) desteğiyle geçti; Pennsylvania Senatörü John Fetterman’ın çekimser olmayan ‘hayır’ oyuyla bir Demokrat prosedür oylamasına karşı çıktı. Tasarı, Başkan’ın Kongre onayı olmadan İran’a yönelik operasyonları sürdürmesini engellemeyi ve askerlerin geri çekilmesini ya da Kongre onayına gidilmesini zorunlu kılmayı hedefliyor. Ancak kararın yasalaşabilmesi için Temsilciler Meclisi’nin onayı ve muhtemel bir Başkan vetosunu aşacak süper çoğunluk gerekecek; dolayısıyla bir dizi anayasal ve siyasi engel bulunuyor.

Siyasi gelişmenin piyasalara etkisi doğrudan ve dolaylı yönlerden izleniyor. Orta Doğu’daki gerilim ve Hürmüz Boğazı’ndaki kesintiler petrol fiyatlarında yukarı yönlü baskı oluştururken, ilerleyen Kongre girişiminin olası bir tırmanmayı sınırlayabileceği beklentisi risk iştahını etkiliyor. Enerji piyasalarında son haftalarda Brent ve WTI fiyatlarında dalgalanma görüldü; küresel hisse senetleri de jeopolitik risklere hassasiyeti nedeniyle zaman zaman baskı altında kaldı. Analistler, tasarının nihai akıbetine göre petrol risk priminde rahatlama ya da yeniden yükseliş senaryoları arasında dalgalanmalar olabileceğini belirtiyor.

Gelişme, daha geniş siyasi bağlamda Kongre ile yürütme arasındaki yetki mücadelesinin yeni bir evresini temsil ediyor. 1973 Savaş Yetkileri Kanunu uyarınca Başkan, belirli şartlarla sınırlı süreyle askeri eylem yürütebiliyor; Kongre ise savaş ilanı yetkisini elinde tutuyor. Demokratlar ve bazı Cumhuriyetçiler, Başkan’ın Kongre’yi yeterince bilgilendirmediğini ve uzun süreli bir askeri angajmanın ekonomik maliyetlerini vurguluyor. Bu tartışma, bütçe, enerji arz güvenliği ve küresel tedarik zincirleri açısından da ekonomik sonuçlar doğurabilir.

Piyasa katılımcıları ve stratejistler, önümüzdeki dönemde üç temel senaryoyu izliyor: (1) Kongre tasarıyı geçirmez veya süreç tıkanırsa jeopolitik risk priminin korunması ve enerji fiyatlarında yükseliş, (2) tasarının yasalaşma ihtimali güçlenirse piyasalarda risk iştahında toparlanma ve petrol fiyatlarında baskı, (3) Başkan vetosu ve siyasi belirsizliklerin sürmesi halinde dalgalı bir görünüm. Yatırımcılar, enerji ve savunma sektöründeki hisselerde kısa vadeli volatilite ile birlikte faiz ve döviz piyasalarındaki eğilimlere dikkat ediyor. Nihai etki, tasarının Kongre’den geçip geçmemesine ve diplomatik sürecin evrimine bağlı olacak.