ABD'li Seçmenler Hükümetin Şirket Ortaklığına Şüpheyle Yaklaşıyor

ABD'de seçmenler, hükümetin şirketlerde doğrudan hisse sahibi olması konusunda giderek daha şüpheci bir tutum sergiliyor. CNBC'nin son All-America Ekonomik Araştırması'na göre, Amerikalıların yüzde 49'u ABD hükümetinin yerel şirketlerde ortaklık payı almasını uygun bulmuyor. Bu bulgu, Trump yönetiminin ulusal güvenlik ve ekonomik bağımsızlık gerekçesiyle stratejik sektörlerdeki şirketlere yönelik artan müdahaleleriyle aynı döneme denk geliyor.

Anket sonuçları, siyasi yelpazede farklılıklar gösteriyor; Demokratların yüzde 66'sı hükümetin hisse alımını uygunsuz bulurken, Cumhuriyetçilerde bu oran yüzde 34 seviyesinde kalıyor. Kendini MAGA Cumhuriyetçisi olarak tanımlayan seçmenler ise yüzde 31 ile eşit oranda hem destekliyor hem de karşı çıkıyor. 8-12 Temmuz tarihleri arasında bin kayıtlı seçmenle yapılan anketin hata payı yüzde 3,1 olarak belirlendi. Trump yönetimi, ikinci döneminde yarı iletken, nükleer enerji, kritik mineraller ve çelik gibi ulusal güvenlik açısından kritik kabul edilen sektörlerdeki yirmiden fazla şirkette doğrudan hisse alımı gerçekleştirdi veya bu yönde anlaşmalar yaptı.

Bu müdahalelerin en dikkat çekeni, ABD'li çip üreticisi Intel'e (INTC) yapılan yatırım oldu. Hükümet, 2025 yılının Ağustos ayında CHIPS ve Bilim Yasası kapsamındaki teşvikleri dönüştürerek Intel'de yüzde 10'luk bir hisse edindi. Bu anlaşma, Intel'in hisse senedi fiyatlarında önemli bir artışa yol açtı ve hükümetin yatırımının değerini katladı. Ayrıca, kritik nadir toprak elementleri üreticisi MP Materials'da yüzde 15 ve Kanada merkezli madencilik şirketi Trilogy Metals'da yüzde 10 hisse alındı. Yönetim aynı zamanda yapay zeka devi OpenAI'nin halka arzında potansiyel bir devlet ortaklığını da görüşüyor.

Ancak bu strateji, finans piyasalarında ve ekonomi çevrelerinde ciddi endişelere yol açıyor. Ekonomistler ve piyasa analistleri, hükümetin şirketlerde doğrudan ortak olmasının kurumsal performansa ve yönetişime zarar verebileceği konusunda uyarıyor. Kent Clark araştırma grubunun finans ekonomistleriyle yaptığı bir ankete göre, ekonomistlerin büyük çoğunluğu, hükümetin hisse senedi ortaklıklarının kurumsal performansı ve yönetişimi olumsuz etkilediğini düşünüyor. Eleştirmenler, bu tür müdahalelerin rekabeti bozduğunu, yeniliği yavaşlattığını ve şirketleri siyasi gündemlere hizmet etmeye zorlayarak hesap verebilirliği bulanıklaştırdığını belirtiyor.

Trump yönetiminin bu adımları, geleneksel Cumhuriyetçi ekonomik ortodoksiden önemli bir sapmayı temsil ediyor ve devletin ekonomideki rolü üzerine geniş bir tartışmayı tetikliyor. Tarihsel olarak ABD, hükümetin şirketlerdeki ortaklıklarını genellikle kriz veya savaş zamanlarında, geçici ve geri çekilme niyetiyle gerçekleştirmiştir. Ancak mevcut yönetim, bu ortaklıkların süresiz olabileceği yönünde bir izlenim yaratıyor. Kamuoyunun genelinde, özellikle yapay zeka gibi stratejik sektörlerde, şirketlerin kendi kendini düzenlemesine yönelik yaygın bir güvensizlik de gözleniyor; bu da devlet müdahalesine olan talebi artırıyor.

Analistler ve piyasa beklentileri, hükümetin bu tür ortaklıklarının uzun vadeli etkileri konusunda temkinli. Ekonomistler, siyasi çıkarların ticari hedeflerle birleşmesinin piyasa disiplinini zayıflatacağı ve firmaların üretkenliğini ve yenilikçiliğini olumsuz etkileyeceği konusunda hemfikir. Önümüzdeki dönemde, bu tür devlet müdahalelerinin şirketlerin uluslararası rekabet gücünü nasıl etkileyeceği ve piyasa dinamiklerini ne şekilde yeniden şekillendireceği yakından izlenecek. Bu durum, serbest piyasa ekonomisi ile ulusal güvenlik ve ekonomik bağımsızlık hedefleri arasındaki hassas dengeyi sorgulatmaya devam edecek.