ABD'li Demokratlardan Çin Gümrük Vergileriyle Finanse Edilecek İmalat Bankası Teklifi

ABD'li Demokrat milletvekilleri Ro Khanna, Tom Suozzi ve Debbie Dingell liderliğindeki bir grup, ülkenin imalat sektörünü güçlendirmek amacıyla Çin'den alınan gümrük vergileriyle finanse edilecek yeni bir sanayi bankası kurulmasını öngören bir yasa tasarısı sundu. “Amerikan İmalatı İçin Sanayi Bankası Yasası” başlıklı bu teklif, İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana ABD'nin sanayi bölgelerini canlandırmaya yönelik en iddialı girişimlerden biri olarak nitelendiriliyor.

Yasa tasarısı, mevcut 301. Madde gümrük vergisi gelirlerinin bir kısmını kullanarak yeni bir fon oluşturmayı hedefliyor. Çin Halk Cumhuriyeti'nden yapılan ithalattan toplanan gümrük vergisi gelirlerinin %50'sine kadar olan kısmı, yıllık 15 milyar dolarla sınırlı olmak üzere, ABD Hazine Bakanlığı'nın genel fonuna aktarılmak yerine doğrudan bu bankaya yönlendirilecek. Banka, özellikle halihazırda ithal edilen ürünleri üreten küçük ve orta ölçekli imalatçılara hibe, kredi ve öz sermaye yatırımları sağlayarak yerel üretimi destekleyecek. Temsilci Ro Khanna, bu girişimin sermayenin yapay zeka ve finans sektörlerine akışına karşı bir denge oluşturarak, ülkenin sanayisizleşmiş bölgelerinde yeniden sanayileşmeyi teşvik edeceğini belirtti.

Bu gelişme, ABD imalat sektöründeki uzun süreli düşüşün ortasında geldi. ABD'de imalat istihdamı 1979'daki zirvesinden bu yana önemli ölçüde azalarak 2026'da yaklaşık 12,6 milyon kişiye geriledi. ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu verilerine göre, yalnızca Ocak 2025'ten bu yana imalat sektöründe 75.000 kişilik bir istihdam kaybı yaşandı. Önerilen banka, ülkenin orta batı ve güneyindeki Johnstown, Pennsylvania ve Lordstown, Ohio gibi sanayisizleşen bölgelerdeki işletmeleri hedefleyerek istihdam yaratmayı ve tedarik zinciri kırılganlıklarını azaltmayı amaçlıyor.

Söz konusu yasa tasarısı, ABD'nin Çin ile olan ticaret gerilimleri ve stratejik kritik mallarda dışa bağımlılığını azaltma çabaları bağlamında değerlendiriliyor. Trump yönetimi tarafından 2018'de başlatılan ve Biden yönetimi altında devam eden, hatta Trump'ın ikinci döneminde artırılan Çin gümrük vergileri, bu fonun temelini oluşturuyor. Teklif, ABD'nin ulusal güvenlik ve ekonomik liderlik için kritik görülen sektörlerde yerel üretim kapasitesini yeniden inşa etme yönündeki daha geniş bir stratejinin parçası olarak görülüyor.

Tasarı henüz yasalaşma sürecinin başında olmakla birlikte, piyasa beklentileri ve analist yorumları çeşitlilik gösteriyor. Bazı eleştirmenler, gümrük vergilerinin genellikle ABD'li tüketiciler için bir satış vergisi işlevi gördüğünü ve bunun geriye dönük bir vergilendirme biçimi olduğunu savunuyor. Ancak destekçileri, bu bankanın ülkenin ekonomik bağımsızlığını güçlendireceğine ve küresel tedarik zinciri şoklarına karşı direnci artıracağına inanıyor. Önümüzdeki dönemde tasarının Kongre'deki seyri ve nihai etkisi, ABD'nin imalat stratejisi ve Çin ile ticaret ilişkileri açısından yakından takip edilecek.