ABD'li Çalışanlar Yapay Zeka Varlık Fonuna Büyük Destek Veriyor

ABD'de yapılan yeni bir araştırma, Amerikalı çalışanların büyük bir kısmının yapay zeka (YZ) şirketlerinin hisselerini bir kamu egemen varlık fonuna devretmesini desteklediğini ortaya koydu. Verasight araştırma şirketi tarafından Haziran ayında 1.690 yetişkinle gerçekleştirilen ulusal ankete göre, katılımcıların %69'u YZ şirketlerinin hisselerinin %50'sini böyle bir fona aktarmasını savundu. Bu destek, teknoloji sektöründe YZ kaynaklı işten çıkarmaların hızlanmasıyla birlikte artan endişeleri yansıtıyor.

Anketin bulguları, ABD'li Senatör Bernie Sanders'ın Haziran ayında tanıttığı “Amerikan Yapay Zeka Egemen Varlık Fonu Yasası” teklifiyle paralel bir kamuoyu desteğini işaret ediyor. Sanders'ın teklifi, en büyük YZ şirketlerinin hisselerinin %50'sine bir kerelik vergi uygulanarak yaklaşık 7 trilyon dolarlık bir kamu fonu oluşturulmasını öngörüyor. Bu fon, bağımsız bir komisyon tarafından yönetilecek ve getirilerinin bir kısmı doğrudan Amerikan vatandaşlarına dağıtılacak. Bu yasa teklifi, YZ'nin ekonomik faydalarının sadece zengin bir azınlığa değil, tüm topluma yayılmasını sağlamayı amaçlıyor.

Bu kamuoyu desteği ve yasal girişimler, teknoloji sektöründeki işten çıkarmaların endişe verici boyutlara ulaşmasıyla birlikte gündeme geldi. Danışmanlık firması Challenger, Gray & Christmas'ın verilerine göre, 2026 yılında ABD teknoloji sektöründe 140.000'den fazla kişi işten çıkarıldı ve YZ, üst üste dördüncü ayda işten çıkarmaların ana nedeni olarak gösterildi. Amazon gibi büyük şirketler de önemli sayıda çalışanı işten çıkararak bu trende katkıda bulundu. Goldman Sachs'ın kıdemli küresel ekonomisti Joseph Briggs, yapay zeka geçiş döneminde 10 yıl içinde ABD iş gücünün %9'undan fazlasına denk gelen yaklaşık 15 milyon çalışanın işini kaybedebileceğini tahmin ediyor.

Yapay zeka alanındaki devasa yatırımlar ve artan şirket kârlarına rağmen devam eden işten çıkarmalar, iş gücü piyasasında derin bir huzursuzluk yaratıyor. Bu durum, piyasaların YZ'nin ekonomik etkilerini nasıl fiyatladığına dair soruları da beraberinde getiriyor. Örneğin, S&P 500 endeksini takip eden SPDR S&P 500 ETF Trust (SPY) gibi fonların performansı, YZ'nin iş gücü piyasası üzerindeki olası etkileri ve yeni düzenlemelerle birlikte değişebilecek beklentiler ışığında değerlendiriliyor. Uzmanlar, YZ'nin getirdiği servetin dağılımına ilişkin tartışmaların, sektördeki düzenleyici odağın sadece güvenlikten refah dağıtımına kaymasına neden olabileceğini belirtiyor.

Bu gelişmelerin daha geniş ekonomik ve politik bağlamı, yapay zekanın sadece teknolojik bir ilerleme olmaktan öte, toplumsal bir sözleşme meselesi haline geldiğini gösteriyor. YZ modellerinin insanlığın kolektif bilgi birikimi, yaratıcılığı ve emeği üzerine inşa edildiği argümanı, bu teknolojinin sağladığı zenginliğin de toplumla paylaşılması gerektiği fikrini güçlendiriyor. Daha önce OpenAI CEO'su Sam Altman ve Tesla CEO'su Elon Musk gibi isimler de YZ'den elde edilen kazançların halka dağıtılmasına yönelik benzer fikirler ortaya atmıştı. Norveç'in devlet petrol fonu veya Alaska'nın kalıcı fonu gibi modeller, bu tür egemen varlık fonlarının uygulanabilirliği için örnek teşkil ediyor.

Ancak, YZ egemen varlık fonu önerisine yönelik eleştiriler de bulunuyor. Bazı analistler, bu tür bir hisse devrinin şirketlerin mülkiyet haklarına müdahale edebileceğini ve yapay zeka sektörüne yapılacak yatırımları caydırabileceğini savunuyor. Ayrıca, fonun yönetimi ve getirilerin adil dağıtımı konularında da potansiyel zorluklar dile getiriliyor. Buna rağmen, YZ'nin ekonomik faydalarının geniş tabana yayılması gerektiği fikri, ABD'de hem Cumhuriyetçiler hem de Demokratlar arasında giderek daha fazla destek buluyor. Piyasa beklentileri, bu konudaki tartışmaların önümüzdeki dönemde daha da yoğunlaşacağını ve YZ'nin gelecekteki gelişiminin sadece teknolojik değil, aynı zamanda sosyal ve ekonomik boyutlarıyla ele alınacağını gösteriyor.