ABD, Kanada Ürünlerine Yüzde 50 Gümrük Vergisi Uyguladı

ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, Kanada'nın Amerikan menşeli otomobil, alkol ve süt ürünlerine karşı "ayrımcı muamele" uyguladığı gerekçesiyle çoğu Kanada ürününe yüzde 50 oranında ek gümrük vergisi uygulama kararı aldı. Pazartesi günü imzalanan üç başkanlık bildirisiyle yürürlüğe girecek olan bu yeni tarifeler, iki Kuzey Amerika ülkesi arasındaki ticari gerilimi önemli ölçüde artırıyor ve küresel piyasalarda yeni bir ekonomik çalkantı riski taşıyor.

Beyaz Saray'dan yapılan açıklamalara göre, gümrük vergileri şarap, hokey sopaları, çimento, elektronik ürünler, bal, çiçek soğanları, kuş tüyü, kontrplak, sığır derisi, mücevherat ve çeşitli diğer sanayi ve tüketim malları dahil olmak üzere geniş bir ürün yelpazesini kapsayacak. Enerji ürünleri, potas, balık ve kritik mineraller ise bu vergilerden muaf tutulacak. Kararın temelinde, Kanada'nın Nisan 2025'ten itibaren ABD menşeli motorlu taşıtlara uyguladığı yüzde 25'lik gümrük vergisi, çoğu Kanada eyaletinin geçen yıldan bu yana Amerikan alkollü içeceklerinin satışını durdurması ve süt ürünleri ithalatına yönelik uzun süredir devam eden kotalar yer alıyor.

Bu gelişme, piyasalarda yüksek enflasyon ve ekonomik kaos riskini beraberinde getirme potansiyeli taşıyor. ABD Ticaret Temsilciliği (USTR), Kanada'nın ABD'nin önceki gümrük vergilerine misilleme yapan Çin dışındaki tek ülke olduğunu belirtiyor. ABD'nin Kanada'ya yönelik otomobil ihracatı Nisan 2025 ile Mart 2026 arasında yüzde 22 düşüşle 5,6 milyar dolar azalırken, alkollü içecek ihracatı Mart 2025 ile Şubat 2026 arasında yaklaşık yüzde 81 oranında gerileyerek 582 milyon dolarlık bir kayıp yaşadı. Bu durum, Meksika, Japonya, Güney Kore ve Almanya gibi diğer ülkelerden yapılan ithalatın artmasıyla Kanadalı tüketicilerin talebini karşıladığını gösteriyor.

Söz konusu tarifeler, 2020 yılında imzalanan ve ABD tarafından yenilenmeyen ABD-Meksika-Kanada (USMCA) Anlaşması kapsamında daha önce korunan ürünleri de kapsayacak. USMCA'nın yenilenmemesi, 2036 yılına kadar sürebilecek yeni bir müzakere sürecini tetikledi. Bu durum, ABD'nin küresel ticaret ilişkilerini yeniden şekillendirme çabasının bir parçası olarak görülüyor. Geçtiğimiz Şubat ayında Yüksek Mahkeme'nin, Trump'ın ekonomik acil durum ilan ederek gümrük vergisi uygulama yetkisinin bulunmadığına karar vermesi üzerine, yönetim 1930 tarihli Gümrük Yasası'nın 338. Maddesi gibi alternatif yasal dayanaklara yöneldi.

Analistler ve piyasa uzmanları, bu kararın küresel ekonomiye "büyük belirsizlik" enjekte ettiğini belirtiyor. Cato Enstitüsü'nden Scott Lincicome, 338. Maddeye başvuruyu "nükleer seçenek" olarak nitelendirdi. Kanada Başbakanı Mark Carney, bu hamleyi CUSMA'nın doğrudan ihlali olarak kınayarak, Kanada'nın müzakereleri yoğunlaştırmaya hazır olduğunu ifade etti. Ontario Başbakanı Doug Ford ise Kanada'nın misilleme olarak "vergiye vergi, dolara dolar" karşılık vermesi gerektiğini savundu. Tarifelerin 30 gün içinde yürürlüğe girecek olması, müzakereler için bir pencere bırakıyor, ancak genel beklenti, ticaret savaşının daha da tırmanabileceği yönünde.