ABD-İran Gerilimli Müzakereleri Sonrası Piyasalar Temkinli Yükselişte

Amerika Birleşik Devletleri ve İran arasındaki gerilimli müzakerelerin son dönemdeki gelişmeleri, küresel finans piyasalarında temkinli bir iyimserlik rüzgarı estirdi. Ortadoğu'daki askeri çatışmaların ardından Hürmüz Boğazı'nda yaşanan aksaklıklar ve yükselen enerji fiyatları, dünya ekonomisi üzerinde önemli bir baskı oluşturmuştu. Son diplomatik çabalar ve kısmi anlaşmalar, yatırımcıların bölgedeki barış ihtimalini yeniden değerlendirmesine yol açarak hisse senedi piyasalarında sınırlı bir yükselişi tetikledi.

Şubat 2026'da başlayan ve ABD ile İsrail'in de dahil olduğu askeri çatışmalar, nisan ayında ABD Başkanı Donald Trump'ın ilan ettiği iki haftalık ateşkesle bir nebze durulmuştu. Ancak mayıs ayına gelindiğinde bile bölgedeki gerilim devam etti ve Hürmüz Boğazı'ndaki deniz trafiği çatışma öncesi seviyelerinin sadece %5'ine düşmüştü. Küresel sıvılaştırılmış doğal gaz ve petrol arzının yaklaşık %20 ila %25'inin geçtiği bu stratejik suyolundaki kesintiler, petrol ve gaz fiyatlarının rekor seviyelere çıkmasına neden oldu.

Diplomatik cephede ise inişli çıkışlı bir süreç yaşandı. Nisan ayında yapılan barış görüşmeleri sonuçsuz kalmış, hatta Başkan Trump Hürmüz Boğazı'na Amerikan abluka tehdidinde bulunmuştu. Ancak mayıs ve haziran aylarında ABD-İran görüşmelerinde ilerleme işaretleri belirdi. 17 Haziran 2026 tarihinde ABD ve İran, küresel enerji piyasalarını sarsan ve petrol fiyatlarını varil başına 110 doların üzerine çıkaran yaklaşık dört aylık çatışmayı sona erdirmeyi amaçlayan bir çerçeve anlaşması imzaladı. Bu anlaşma, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasının ve yaptırımlar ile nükleer konulara ilişkin müzakerelerin yeniden başlamasının önünü açtı. 22 Haziran itibarıyla petrol fiyatları geri çekildi ve Hürmüz Boğazı'ndaki trafik artmaya başladı.

Bu gelişmeler piyasalarda belirgin bir etki yarattı. Çatışmanın başlangıcında Brent tipi ham petrolün varil fiyatı nisan ayında 118 dolara kadar yükselirken, barış umutlarının artmasıyla haziran ortasında 76 dolara kadar geriledi. S&P 500 endeksi ocak zirvesinin %9 altına düşerken, gelişmiş uluslararası piyasalar (MSCI EAFE Endeksi) ve gelişmekte olan piyasalar (MSCI Emerging Markets Endeksi) %8 ila %12 arasında değer kaybetmişti. Ancak ateşkes ve diplomatik ilerleme haberleriyle birlikte piyasalar toparlanma eğilimine girdi ve ABD ile gelişmekte olan piyasa hisse senetleri yeni tüm zamanların en yüksek seviyelerine ulaştı. Yine de, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) faiz artırımı beklentileri gibi faktörler nedeniyle yatırımcılar temkinli bir duruş sergilemeye devam ediyor.

Bu gelişmeler, enerji piyasalarının küresel ekonomi için ne denli merkezi olduğunu bir kez daha gösterdi. Hürmüz Boğazı'ndaki aksaklıklar, enerji ithalatına bağımlı Avrupa ve Asya ekonomileri üzerinde daha büyük baskı oluşturdu. ABD Hazine Bakanlığı'nın 21 Ağustos 2026 tarihine kadar İran'ın petrol ve petrol ürünlerini küresel piyasalarda satmasına izin veren mevcut tüm ABD yaptırımlarını kaldırması, enerji arzının artırılmasına ve fiyat baskılarının hafifletilmesine yönelik önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.

Analistler ve piyasa beklentileri, Ortadoğu'daki gerilimin tamamen sona ermediği konusunda uyarıyor. 19 Haziran'da ABD-İran nükleer görüşmelerinin aniden iptal edilmesi, varılan anlaşmanın kalıcılığına dair soru işaretleri yarattı. Goldman Sachs analistleri, petrol fiyatlarının düşüş eğiliminde olabileceğini ancak piyasanın hala tamamen sakinleşmediğini belirtiyor. Yatırımcıların, bölgedeki gelişmelerin yanı sıra küresel enflasyon baskıları ve merkez bankalarının para politikası adımlarını da yakından takip etmesi gerekiyor. Jeopolitik risklerin kısa vadeli oynaklık yaratabileceği, ancak uzun vadeli piyasa eğilimlerini genellikle değiştirmediği tarihsel verilerle destekleniyor.