ABD-İran Gerilimi ve Kızıldeniz Tehdidiyle Petrol Fiyatları Yükseliyor

ABD ile İran arasındaki tırmanan gerilim, küresel enerji piyasalarında ciddi bir endişe kaynağı haline gelerek ham petrol fiyatlarını yukarı çekti. Özellikle Hürmüz Boğazı'ndan petrol akışının kısıtlanması ve İran'ın Yemen'deki Husi müttefikleri aracılığıyla Kızıldeniz'deki önemli nakliye rotasını kapatma tehdidi, piyasalardaki oynaklığı artırdı. Son saldırılar ve misillemeler, Haziran ayında varılan kırılgan ateşkesin bozulduğunu gösteriyor.

Gerilim, ABD'nin İran'ın füze ve insansız hava aracı altyapısını hedef alan yeni bir hava saldırısı dalgası başlatmasıyla tırmandı. Tahran, bölgedeki ABD bağlantılı askeri tesislere misilleme insansız hava aracı ve füze saldırılarıyla karşılık verdi. Ayrıca, ABD'nin İran limanlarına uyguladığı deniz ablukasını yeniden başlatması, Hürmüz Boğazı'ndaki petrol akışını daha da kısıtladı. Bu gelişmeler, her iki tarafın da Hürmüz Boğazı'nın kontrolünü ele geçirme çabasıyla çatışmanın son boyutunu oluşturuyor.

Hürmüz Boğazı, dünya deniz yoluyla taşınan petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin yaklaşık beşte birini oluşturan kritik bir geçiş noktasıdır. Çatışmaların yeniden başlamasıyla boğazdan geçen gemi trafiği önemli ölçüde azaldı. İran'ın Yemen'deki Husi hareketinden Kızıldeniz'deki Bab el-Mandeb Boğazı'nı kapatmaya hazır olmasını istemesi, küresel enerji arzı için yeni ve ciddi bir tehdit oluşturuyor. Bu boğaz, Haziran ayında günlük yaklaşık 7,4 milyon varil petrol (küresel petrol üretiminin yaklaşık %7'si) taşıyarak Körfez petrolü için kritik bir alternatif çıkış noktası haline gelmişti.

Piyasalarda, bu gelişmelerin etkisiyle ham petrol fiyatları hızla yükseldi. Brent ham petrol vadeli işlemleri varil başına 85-86 dolar seviyelerine çıkarken, ABD Batı Teksas Ham Petrolü (WTI) vadeli işlemleri 79-80 dolar civarında işlem gördü. Her iki gösterge de bu hafta yaklaşık %10-12 oranında artış kaydederek bir ayın en yüksek seviyelerine ulaştı. Jeopolitik risk priminin artması, nakliye sigorta primlerinin yükselmesine ve tedarik zincirleri üzerindeki baskının artmasına neden oldu.

Bu gerilimin daha geniş ekonomik bağlamı, küresel enflasyonist baskıları artırma potansiyeli taşıyor. Orta Doğu'daki çatışmaların, tarihin en büyük petrol arzı kesintisine yol açtığı ve Brent ham petrolünün varil başına 100 doları aşmasına neden olduğu belirtiliyor. ABD'nin düşük petrol stokları da herhangi bir büyük arz şokunu absorbe etme kapasitesini sınırlıyor. Tahran'ın bu durumu “varoluşsal bir savaş” olarak tanımlaması, çatışmanın kısa vadede sona ermeyeceğine dair endişeleri artırıyor.

Analistler ve piyasa beklentileri, jeopolitik gerilimlerin devam etmesi halinde petrol fiyatlarının daha da yükselebileceği yönünde. Bazı analistler, fiyatların varil başına 90-95 dolar seviyelerine doğru tırmanabileceğini ve hatta 100 dolar seviyesini tekrar görebileceğini öngörüyor. Goldman Sachs gibi yatırım bankaları ise Körfez'den yapılan ihracatlardaki gecikmelerin sürmesi halinde Brent ham petrolünün dördüncü çeyrekte 110 doları aşabileceğini tahmin ediyor. Bu durum, önümüzdeki dönemde enerji piyasalarında yüksek oynaklığın ve arz güvenliği endişelerinin süreceğine işaret ediyor.